Đây là một dấu ấn văn hóa đặc biệt, khẳng định vị thế của nền văn minh lúa nước trên vùng đất cực Nam Tổ quốc. Những “địa chỉ đỏ” gìn giữ ký ức dân tộc Sự kiện có sự tham dự của các đồng chí lãnh đạo Trung ương, lãnh đạo tỉnh Cà Mau qua các thời kỳ, cùng đông đảo các nhà khoa học, nghiên cứu và nhân dân địa phương.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Ngô Vũ Thăng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau khẳng định: “Lúa nước không chỉ là một phương thức canh tác, mà là cội nguồn của một nền văn minh đã nuôi dưỡng bản sắc dân tộc Việt Nam suốt hàng nghìn năm lịch sử. Việc thành lập Bảo tàng và Biểu tượng không đơn thuần là xây dựng một thiết chế văn hóa, mà là sự khẳng định trách nhiệm trong việc gìn giữ ký ức, bảo tồn giá trị và truyền cảm hứng cho các thế hệ tương lai”.
Khác với các mô hình bảo tàng truyền thống, Bảo tàng Lúa nước tỉnh Cà Mau được định hướng theo mô hình “Bảo tàng ký ức gắn với trải nghiệm thực tế”. Bảo tàng đặt tại trụ sở UBND tỉnh Bạc Liêu (cũ) và Biểu tượng tôn vinh lúa nước nằm trong khu Trung tâm hành chính xã Vĩnh Lợi tỉnh Cà Mau (thuộc huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu cũ).
Việc huy động nguồn lực xã hội hóa cũng được xác định là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư, vận hành. Bên cạnh đó, bảo tàng được gắn kết với ngành giáo dục để trở thành địa chỉ học tập thực tế, góp phần giáo dục truyền thống yêu lao động, yêu quê hương cho thế hệ trẻ.
Nội dung trưng bày như: Tập trung tái hiện hành trình khẩn hoang, vòng đời cây lúa, các nông cụ truyền thống và không gian văn hóa làng quê Nam Bộ. Điểm nhấn: Khách tham quan không chỉ xem hiện vật mà còn trực tiếp tham gia vào các hoạt động cấy lúa, xay lúa, giã gạo và thưởng thức ẩm thực đặc sản địa phương.
Đặc biệt, Biểu tượng “Ba hạt lúa”: Kỳ quan kiến trúc tôn vinh nông dân Việt Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm lớn nhất là phương án kiến trúc Biểu tượng tôn vinh lúa nước (còn gọi là Biểu tượng Ba hạt lúa) tại xã Vĩnh Lợi. Ý nghĩa: Ba hạt lúa đại diện cho 3 giai đoạn sinh trưởng (ngậm sữa, chín vàng, nảy mầm), đồng thời tượng trưng cho sự gắn kết của ba dân tộc Kinh - Hoa - Khmer tại vùng đất Chín Rồng.
Thông số ấn tượng: Công trình cao 24m, trong đó phần hạt lúa cao 18m, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 20 tỷ đồng. Sử dụng công nghệ thép CFT và vỏ sợi thủy tinh hiện đại, đảm bảo sự thanh thoát nhưng vẫn vững chãi trước gió biển. Tầm cỡ: Đây là công trình được Hội Kiến trúc sư Việt Nam chọn là 1 trong 50 công trình có kiến trúc đẹp nhất quốc gia dịp kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Quốc Thanh - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau nhấn mạnh việc xây dựng các công trình này còn nhằm mục tiêu phát triển du lịch bền vững, hình thành “Cung đường Di sản” kết nối các điểm du lịch tâm linh và lịch sử tại địa phương. Dự kiến, công trình Biểu tượng sẽ hoàn thành vào cuối năm 2026 và toàn bộ dự án Bảo tàng sẽ được đưa vào khai thác vào cuối năm 2028.
Sự kiện kết thúc trong niềm tự hào của người dân đất Mũi. Những công trình này không chỉ là sự tri ân tổ tiên, những người đã “một nắng hai sương” khai phá vùng đất mặn, mà còn là lời cam kết giữ gìn linh hồn của nền nông nghiệp Việt Nam trước làn sóng đô thị hóa và biến đổi khí hậu.
