Đánh giá công nghệ y tế: Cầu nối giữa tiến bộ y học và khả năng tiếp cận của người bệnh
Tại Hội nghị "Thúc đẩy tiếp cận bền vững với các giải pháp điều trị tiên tiến" tổ chức ngày 12/11, với sự tham gia của khoảng 400 đại biểu trong nước và quốc tế, TS. Đặng Việt Hùng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Dược Hà Nội, nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của đánh giá công nghệ y tế (Health Technology Assessment - HTA) trong việc đưa những thành tựu y học đến gần hơn với người bệnh.
Theo TS. Đặng Việt Hùng, những tiến bộ vượt bậc trong lĩnh vực dược phẩm và y học, từ thuốc sinh học, liệu pháp miễn dịch đến liệu pháp gen, tế bào và y học chính xác, đã mở ra nhiều cơ hội mới trong phòng ngừa và điều trị bệnh. Tuy nhiên, chi phí cao, nguồn lực y tế hạn chế và sự khác biệt về khả năng chi trả đang đặt ra thách thức lớn đối với việc tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến.
Trong bối cảnh đó, HTA được xem là công cụ quan trọng, cung cấp bằng chứng khoa học để đánh giá một cách toàn diện các khía cạnh y học, kinh tế, xã hội và đạo đức liên quan đến việc sử dụng công nghệ y tế. Qua đó, góp phần cân bằng giữa giá trị của các liệu pháp mới với khả năng chi trả, tính công bằng và sự phát triển bền vững của hệ thống y tế.
Đáng chú ý, TS. Đặng Việt Hùng cho biết, mặc dù đã có nhiều nỗ lực thúc đẩy ứng dụng HTA, Việt Nam vẫn chưa có khung pháp lý và hệ thống hoàn chỉnh cho hoạt động này. Trong khi đó, nhu cầu tiếp cận thuốc và công nghệ điều trị tiên tiến ngày càng tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực đánh giá công nghệ y tế, nhằm thu hẹp khoảng cách giữa đổi mới sáng tạo và khả năng tiếp cận của người bệnh.
Đánh giá công nghệ y tế: Cơ sở khoa học để lựa chọn và phân bổ nguồn lực
Từ những thách thức nêu trên, việc sử dụng bằng chứng khoa học trong hoạch định chính sách y tế ngày càng trở nên cần thiết, đặc biệt đối với việc lựa chọn thuốc đưa vào danh mục bảo hiểm y tế và đàm phán giá.
Bà Vũ Nữ Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế, Bộ Y tế, cho biết kết quả đánh giá công nghệ y tế ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chính sách bảo hiểm y tế, đặc biệt là xem xét, lựa chọn các loại thuốc được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán.
Theo thông tin được chia sẻ tại hội nghị, từ năm 2023, Việt Nam đã đưa các bằng chứng đánh giá công nghệ y tế vào xem xét trong hoạt động đàm phán giá thuốc. Thời gian tới, Bộ Y tế cũng định hướng triển khai đàm phán giá đối với thiết bị y tế. Đây là những bước đi nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực trong điều kiện ngân sách dành cho y tế còn hạn chế.
Không chỉ xem xét chi phí và hiệu quả kinh tế, HTA còn đánh giá tính an toàn, hiệu quả lâm sàng, các tác động về xã hội, đạo đức và tổ chức của một công nghệ y tế. Cách tiếp cận toàn diện này giúp cơ quan quản lý có thêm căn cứ để cân nhắc giữa lợi ích điều trị, khả năng chi trả và tính công bằng trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
Qua đó, các quyết định về lựa chọn công nghệ, phạm vi thanh toán và phân bổ nguồn lực có thể được xây dựng trên cơ sở khoa học, phù hợp hơn với nhu cầu điều trị và điều kiện thực tế của Việt Nam.
Gỡ rào cản chi phí để người bệnh tiếp cận thuốc mới
Không chỉ phục vụ hoạch định chính sách ở cấp quốc gia, đánh giá công nghệ y tế còn có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động chuyên môn và quản lý tại các bệnh viện.
Theo các chuyên gia, trước đây, hoạt động này chủ yếu được triển khai nhằm hỗ trợ cơ quan quản lý và đơn vị bảo hiểm đưa ra quyết định về phạm vi, mức thanh toán. Tuy nhiên, trong thực tiễn khám, chữa bệnh, các cơ sở y tế cũng thường xuyên phải cân nhắc giữa hiệu quả điều trị và chi phí khi lựa chọn thuốc, trang thiết bị hoặc kỹ thuật mới.
Cùng với sự phát triển của y học, các bác sĩ lâm sàng liên tục tiếp cận những phương pháp điều trị tiên tiến. Song, để xác định giải pháp nào phù hợp với từng nhóm bệnh nhân, mang lại lợi ích sức khỏe tương xứng với chi phí, cần có thêm những bằng chứng khoa học từ đánh giá kinh tế y tế và HTA.
Việc thúc đẩy ứng dụng các phương pháp đánh giá ngay tại bệnh viện sẽ góp phần tăng cường kết nối giữa ba nhóm chủ thể: cơ quan hoạch định chính sách, đội ngũ điều trị và các nhà nghiên cứu kinh tế y tế.
Trong đó, kinh nghiệm thực tiễn của bác sĩ lâm sàng là nguồn thông tin quan trọng để các nghiên cứu phản ánh sát hơn đặc điểm người bệnh và điều kiện điều trị tại Việt Nam. Ngược lại, kết quả đánh giá cung cấp thêm căn cứ để bệnh viện lựa chọn, sử dụng hợp lý thuốc và các công nghệ y tế, vừa nâng cao chất lượng chuyên môn, vừa kiểm soát chi phí.
Đưa HTA đến gần hơn với thực tiễn điều trị cũng là hướng đi cần thiết để những tiến bộ y học không chỉ dừng lại ở các thành tựu khoa học, mà từng bước trở thành cơ hội chăm sóc sức khỏe thiết thực, phù hợp với khả năng chi trả của người bệnh và nguồn lực của hệ thống y tế.
