Mới đây, cuộc họp về phương án triển khai thí điểm giao dịch mặt hàng thịt heo qua Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam đã diễn ra với sự chủ trì của lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Vụ Pháp chế (Bộ Công Thương) cùng đại diện UBND TP. Hồ Chí Minh và các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.
"Khoảng tối" của phương thức truyền thống
Tại cuộc họp, đại diện Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế cố hữu của thị trường thịt heo hiện nay: thiếu minh bạch về giá, quá nhiều khâu trung gian và lỗ hổng trong kiểm soát chất lượng. Với quy mô tiêu thụ khổng lồ từ 13.000 - 14.000 con/ngày, tương đương giá trị giao dịch hơn 25.000 tỷ đồng mỗi năm, TP. Hồ Chí Minh đang là "đầu tàu" tiêu thụ nhưng lại chịu áp lực lớn về an toàn thực phẩm và biến động giá khó lường. Mô hình sàn giao dịch được kỳ vọng sẽ thay đổi diện mạo này bằng cách chuẩn hóa sản phẩm (heo mảnh sau giết mổ) dựa trên các tiêu chí khắt khe về truy xuất nguồn gốc.
Vận hành song song, ưu tiên tính tự nguyện
Đáng chú ý, mô hình thí điểm sẽ được vận hành trên nguyên tắc tự nguyện và chạy song song với phương thức truyền thống. Điều này giúp đảm bảo chuỗi cung ứng hiện hữu không bị gián đoạn, đồng thời tạo khoảng thời gian thích nghi cho các chủ thể thị trường.
Đại diện các doanh nghiệp chăn nuôi, giết mổ và bán lẻ đều bày tỏ sự đồng thuận cao. Nhiều đơn vị cho biết đã chủ động chuẩn bị hạ tầng và các điều kiện cần thiết để sẵn sàng "lên sàn". Điểm mấu chốt được các bên nhấn mạnh là việc triển khai đồng bộ giải pháp truy xuất nguồn gốc để đảm bảo mọi giao dịch trên sàn đều "sạch" và minh bạch.
Từ giá tham chiếu đến bảo vệ người chăn nuôi
Phát biểu chỉ đạo, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, nhấn mạnh:
"Việc gắn niêm yết giá với truy xuất nguồn gốc không chỉ nâng cao chất lượng giao nhận mà còn là công cụ điều tiết cung - cầu hiệu quả. Các thương lái, doanh nghiệp vẫn được tạo điều kiện tham gia nhưng phải theo hướng chuẩn hóa, công khai."
Dưới góc nhìn quản lý, ông Linh cho rằng khi sàn giao dịch vận hành hiệu quả, nó sẽ trở thành cơ sở để hình thành giá tham chiếu cho thị trường nội địa. Đây là yếu tố cực kỳ quan trọng giúp thị trường hàng hóa trong nước tăng khả năng "đề kháng" trước các cú sốc từ yếu tố bên ngoài.
Chờ đợi sự chuyển mình của thị trường
Kết thúc cuộc họp, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước khẳng định sẽ đồng hành cùng TP. Hồ Chí Minh trong việc hướng dẫn cơ chế, chính sách. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất nằm ở khâu thay đổi thói quen của người chăn nuôi.
Lãnh đạo Cục đề nghị Sở Công Thương thành phố cần khẩn trương cụ thể hóa kế hoạch, đặc biệt chú trọng công tác truyền thông. Mục tiêu cuối cùng là giúp người chăn nuôi hiểu và tiếp cận sàn giao dịch như một "lá chắn" bảo vệ họ khỏi tình trạng bị ép giá, đồng thời nâng tầm tính chuyên nghiệp của ngành nông nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế số.
