Hà Nội xác lập vai trò cực tăng trưởng trung tâm
Ngày 6/5, tại Hội nghị công bố điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 do Bộ Tài chính tổ chức, đại diện TP Hà Nội đã nêu định hướng phát triển mới của Thủ đô trong hệ thống phát triển quốc gia.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, vị trí và vai trò của Thủ đô đã được xác lập tại Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị và Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 24/3/2026. Theo đó, Hà Nội là hạt nhân, đô thị trung tâm trong Vùng Thủ đô; là trung tâm, động lực thúc đẩy liên kết phát triển và là cực tăng trưởng quốc gia của Vùng Thủ đô, Vùng Đồng bằng sông Hồng và Vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Theo ông Nguyễn Xuân Lưu, trong hệ thống quy hoạch quốc gia và vùng, Hà Nội tiếp tục được xác định là cực tăng trưởng trung tâm, giữ vai trò dẫn dắt phát triển không chỉ của vùng mà còn của cả nước. Đồng thời, thành phố được định vị là hạt nhân trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo và tài chính quốc gia.
Ở cấp độ Vùng Thủ đô, mô hình "chùm đô thị hướng tâm" được xác lập với Hà Nội là đô thị trung tâm, kết nối với sáu tỉnh, thành phố tiếp giáp gồm Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình và Hải Phòng. Các đô thị vệ tinh được phân vai chức năng để hình thành mạng lưới phát triển đồng bộ.
Theo lãnh đạo UBND thành phố Hà Nội, thực tiễn phát triển kinh tế cho thấy vai trò dẫn dắt của Thủ đô ngày càng rõ nét. Các chỉ tiêu kinh tế năm 2025 và quý I-2026 ghi nhận GRDP chiếm tỷ trọng lớn trong GDP quốc gia, thu ngân sách đứng đầu cả nước, tốc độ tăng trưởng duy trì ở mức cao và ổn định.
Song song đó, thành phố xác lập mô hình tăng trưởng mới theo cấu trúc "3 trụ cột - 5 động lực - 4 không gian phát triển", gắn với ba chuyển dịch gồm từ tăng trưởng dựa vào vốn sang dựa vào năng suất; từ đầu tư công trực tiếp sang đầu tư công dẫn dắt, kích hoạt vốn tư nhân; từ các ngành truyền thống sang các ngành dựa vào tri thức.
Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu GRDP tăng bình quân 11%/năm; năng suất các nhân tố tổng hợp đóng góp 57% vào tăng trưởng; kinh tế số đạt 40% GRDP; hệ số ICOR giảm xuống 5,5; tổng vốn đầu tư xã hội đạt 5 triệu tỷ đồng và FDI đạt 16 tỷ USD.
Về tổ chức không gian, Hà Nội chuyển từ mô hình đô thị đơn cực sang cấu trúc đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp với 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Mỗi cực phát triển gắn với các ngành kinh tế trọng tâm và hệ thống dự án đầu mối để triển khai thành các chương trình đầu tư cụ thể.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết Hà Nội đã cụ thể hóa vai trò "đầu tàu dẫn dắt liên kết vùng" bằng 4 trục hành động.
Trong đó, trục đầu tiên là liên kết hạ tầng khung với các tuyến vành đai chiến lược, mạng đường sắt vùng Thủ đô theo cấu trúc "2 vòng - 7 tuyến" và hệ thống hàng không với cụm ba sân bay. Thành phố cũng đặt mục tiêu hoàn thành các công trình cầu vượt sông trước năm 2027 và hình thành hành lang kinh tế kết nối trực tiếp Thủ đô ra biển. Trục thứ hai tập trung vào liên kết chuỗi giá trị và không gian sản xuất liên tỉnh trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, logistics, du lịch và nông nghiệp công nghệ cao. Trục thứ ba hướng tới liên kết hệ sinh thái khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhân lực và tài chính. Trục thứ tư là liên kết quản trị môi trường và thiết chế điều phối vùng.
Đồng Nai đặt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới
Tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Hồ Văn Hà nhận định: Điều chỉnh quy hoạch lần này là chính sách mang tầm chiến lược, có sự lan tỏa đối với sự phát triển của Đồng Nai và vùng Đông Nam Bộ.
Theo Phó Chủ tịch Hồ Văn Hà, việc định vị mới không chỉ là thay đổi về vị thế mà còn thể hiện vai trò, vị trí của Đồng Nai với mục tiêu mới, sứ mệnh mới và tầm nhìn mới, làm nền tảng phát triển của vùng Đông Nam Bộ liên kết với Tây Nguyên, miền Tây và cả nước.
Lãnh đạo UBND tỉnh Đồng Nai cho biết địa phương hướng tới hình thành vùng có mức độ thịnh vượng cao, trung tâm và cực tăng trưởng mới, đầu mối giao thương quốc tế và cửa ngõ giao thương thế giới. Với hệ thống cảng biển, khu công nghiệp và cảng biển nước sâu, Đồng Nai được xác định là điểm kết nối quan trọng trong mạng lưới giao thương của khu vực.
Tỉnh Đồng Nai cam kết triển khai quyết liệt nhiều nhiệm vụ trọng tâm như giám sát, quản lý chặt chẽ và tối ưu hóa nguồn lực đầu tư công và đầu tư tư nhân; tập trung nguồn lực xây dựng đô thị sân bay Long Thành; phát triển trung tâm logistics, thương mại, tài chính và dịch vụ kinh tế.
Quy hoạch chung tỉnh Đồng Nai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Chính phủ phê duyệt. Địa phương phối hợp triển khai Cảng hàng không quốc tế Long Thành với quy mô dự kiến đến năm 2030 đạt 50 triệu hành khách, sau đó nâng lên 100 triệu hành khách.
Về hạ tầng giao thông, Đồng Nai sẽ triển khai các dự án kết nối liên hoàn với các cơ chế, chính sách đặc thù để thu hút nguồn lực. Trong đó có các tuyến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, TPHCM - Mộc Bài - Chơn Thành, Bến Lức - Long Thành, Vành đai 3, Vành đai 4 TPHCM, cao tốc Dầu Giây - Liên Khương, đường sắt Dĩ An - Biên Hòa - Vũng Tàu, đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành và hệ thống metro kết nối TPHCM với Đồng Nai.
Đồng Nai cũng định hướng tái cơ cấu không gian kinh tế, ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp chủ lực như công nghiệp điện tử, chip bán dẫn và công nghệ thông tin. Địa phương đã khởi công ba khu công nghiệp mới với tổng diện tích gần 3.000ha.
"Địa phương sẽ phát triển chuỗi đô thị động lực tại các tiểu vùng phía Bắc, phía Nam, phía Đông và phía Tây, đồng thời chuyển dịch các khu công nghiệp khỏi khu vực trung tâm và khai thác không gian kinh tế dọc sông Đồng Nai", lãnh đạo tỉnh Đồng Nai chia sẻ.
Bộ Xây dựng đề xuất tổ chức lại không gian phát triển
Dưới góc độ bộ ngành, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho rằng hiện nay nhiều tuyến vành đai và cao tốc hướng tâm chưa được đầu tư hoàn chỉnh theo quy hoạch; hệ thống đường sắt đô thị còn chậm; vận tải đa phương thức còn hạn chế; phát triển đô thị còn dàn trải và chưa gắn chặt với năng lực hạ tầng.
Theo ông Nguyễn Tường Văn, các đô thị lớn chưa thực sự trở thành trung tâm, cực tăng trưởng có sức cạnh tranh quốc tế, trong khi chi phí logistics ở mức 16-18%, cao hơn nhiều nước trong khu vực. Điều này đặt ra yêu cầu cần tiếp cận đồng bộ giữa giao thông, đô thị và sử dụng đất để tối ưu hóa dư địa phát triển.
Thời gian qua, Bộ Xây dựng đã tổ chức điều chỉnh các quy hoạch ngành quốc gia gồm quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn, mạng lưới đường bộ, đường sắt, kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa, hệ thống cảng biển và cảng hàng không sân bay toàn quốc.
Bộ Xây dựng đề xuất tổ chức không gian đô thị quốc gia theo cấu trúc mạng lưới gắn với các hành lang giao thông chiến lược; phát triển hệ thống đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm và liên kết vùng; hình thành chuỗi đô thị dọc theo các hành lang giao thông quốc gia; tăng cường vai trò của các đô thị trung tâm vùng và đô thị động lực.
Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn, cần phát triển các trục động lực quốc gia gồm hành lang Bắc - Nam gắn với đường cao tốc và đường sắt tốc độ cao; hành lang Đông - Tây kết nối vùng nội địa với cảng biển, cửa khẩu quốc tế và các vành đai đô thị lớn kết nối các cực tăng trưởng.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng đề cập việc phát triển giao thông đa phương thức gắn với cấu trúc đô thị hiện đại, chuyển mạnh sang mô hình đô thị định hướng giao thông công cộng TOD, kiểm soát quá trình đô thị hóa tự phát, tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng nén và tiết kiệm đất.
"Cần gắn phát triển hạ tầng giao thông với tái cấu trúc không gian kinh tế thông qua các tuyến cao tốc, đường vành đai và đường sắt để hình thành các hành lang kinh tế đô thị và các cực tăng trưởng mới", đại diện Bộ Xây dựng đề xuất.
