Phát biểu khai mạc Hội thảo khoa học quốc tế, TS. Nguyễn Văn Quang, Hiệu trưởng Trường Đại học Nam Cần Thơ nhấn mạnh, những thách thức đan xen giữa phát triển du lịch, bảo vệ môi trường và duy trì bản sắc văn hóa tại khu vực hạ lưu sông MêKông.
Theo ông Quang, MêKông không chỉ là một dòng sông mà còn là không gian sinh thái, văn hóa và sinh kế của hàng chục triệu người dân. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu, nước biển dâng, sạt lở và suy giảm tài nguyên đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với các cộng đồng sinh sống trong khu vực.
Trong bối cảnh đó, du lịch mở ra cơ hội tạo việc làm, phát triển dịch vụ và khai thác các giá trị tự nhiên, văn hóa địa phương. Dù vậy, nếu thiếu định hướng quản lý phù hợp, tăng trưởng du lịch có thể gây áp lực lên tài nguyên, môi trường và đời sống cộng đồng.
TS. Nguyễn Văn Quang cho rằng, bài toán đặt ra không đơn thuần là gia tăng lượng khách hay doanh thu, mà phải xác định cách thức phát triển để lợi ích kinh tế song hành với bảo tồn tài nguyên và gìn giữ bản sắc địa phương. Đây cũng là vấn đề cần được tiếp cận bằng các nghiên cứu liên ngành, kết hợp kinh tế du lịch, khoa học môi trường, quản trị và nghiên cứu văn hóa.
Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách du khách tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, trải nghiệm dịch vụ, đồng thời tạo ra những phương thức mới trong quản lý và vận hành du lịch. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giải quyết được những vấn đề thực tiễn, nâng cao chất lượng quản trị và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.
Theo ông Hà Vũ Sơn, Chánh Văn phòng Thành ủy Cần Thơ nhấn mạnh, phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn là định hướng quan trọng, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, doanh nghiệp và giới khoa học. Ông Sơn kỳ vọng hội thảo sẽ đề xuất những giải pháp cụ thể, thiết thực, có tính ứng dụng cao, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế du lịch của TP Cần Thơ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo ông Sơn cho biết, dù lượng khách du lịch đến Cần Thơ đạt khoảng 12 triệu lượt mỗi năm, doanh thu khoảng 10.000 tỷ đồng cho thấy dư địa nâng cao giá trị khai thác du lịch vẫn còn lớn. Thành phố cần tập trung giải bài toán phát triển sản phẩm đặc trưng, nâng cao chất lượng dịch vụ, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách. Qua đó, phát huy tốt hơn lợi thế tài nguyên du lịch, tăng sức cạnh tranh của điểm đến và đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.
Tăng cường hợp tác khoa học, tìm giải pháp phát triển dài hạn
Từ góc nhìn này, hội thảo hướng đến việc tạo lập diễn đàn trao đổi học thuật giữa các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp trong nước, quốc tế. Chương trình do Trường Đại học Nam Cần Thơ chủ trì, phối hợp với các cơ sở giáo dục đối tác, trong đó có British University Vietnam, Middlesex University và Manchester Metropolitan University của Vương quốc Anh.
Trọng tâm đặt ra là chia sẻ kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn và thảo luận những giải pháp phát triển du lịch bền vững tại vùng hạ lưu sông MêKông trong điều kiện công nghệ thay đổi nhanh chóng, còn các thách thức môi trường ngày càng phức tạp.
Đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, định hướng này có ý nghĩa thiết thực khi nhiều sản phẩm du lịch dựa trực tiếp vào hệ sinh thái sông nước, cảnh quan nông nghiệp, văn hóa bản địa và hoạt động sinh kế của người dân. Việc ứng dụng công nghệ cần đi cùng khả năng đánh giá sức chịu tải của điểm đến, quản lý tài nguyên, bảo tồn di sản và phân phối lợi ích hợp lý giữa các bên liên quan.
Phát biểu tại hội nghị, PGS.TS. Đào Ngọc Cảnh, Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Nam Cần Thơ nhấn mạnh, vùng hạ lưu sông MêKông sở hữu lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, hệ sinh thái sông nước và bản sắc văn hóa đặc trưng, tạo nền tảng để phát triển nhiều loại hình du lịch. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu, áp lực môi trường và yêu cầu bảo đảm sinh kế cộng đồng đặt ra đòi hỏi phải đổi mới mô hình phát triển, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo tồn tài nguyên và trách nhiệm xã hội.
PGS.TS. Đào Ngọc Cảnh cho biết, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo được xem là động lực quan trọng để đổi mới hoạt động quản lý, kinh doanh, xúc tiến và quản trị điểm đến du lịch. Thông qua ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển du lịch thông minh, du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái, các địa phương vùng hạ lưu sông Mêkông có thêm cơ hội nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng sức cạnh tranh, đồng thời thúc đẩy liên kết vùng và hợp tác quốc tế theo hướng xanh, có trách nhiệm và bền vững.
Tham luận tại hội nghị, ông Ngô Văn Liệu, báo cáo viên thuyết trình cho thấy, ứng dụng công nghệ số, kinh tế tuần hoàn và quản trị bền vững giúp doanh nghiệp du lịch Cần Thơ tối ưu tài nguyên, giảm tác động môi trường và nâng cao trách nhiệm với cộng đồng.
Theo ông Liệu cho rằng, sự liên kết giữa doanh nghiệp, cộng đồng và điểm đến giúp lan tỏa lợi ích kinh tế, văn hóa, môi trường, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu và phục hồi của hệ sinh thái du lịch vùng hạ lưu Mekong.
Thông qua các trao đổi khoa học, hội thảo kỳ vọng mở ra những hướng nghiên cứu chung, thúc đẩy hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Đây là cơ sở để tiếp tục xây dựng các giải pháp có luận cứ khoa học, phù hợp đặc thù địa phương và có khả năng ứng dụng trong thực tiễn.
