Bộ Y tế đang rà soát, sửa đổi danh mục thuốc được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán theo hướng mở rộng phạm vi chi trả, bổ sung thuốc điều trị ung thư thế hệ mới tại cơ sở khám, chữa bệnh cấp ban đầu. Điều chỉnh này nhằm khắc phục tình trạng thiếu thuốc ở tuyến cơ sở, tạo điều kiện để người dân tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại, hiệu quả.
Tăng cơ hội tiếp cận thuốc tại tuyến cơ sở
Theo phản ánh của cử tri trước kỳ họp Quốc hội, người dân khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại trạm y tế xã thường được cấp ít thuốc sau khi chẩn đoán bệnh. Vì vậy, cử tri kiến nghị mở rộng, bổ sung danh mục thuốc được thanh toán bảo hiểm y tế, nhất là những loại thuốc hiện chỉ có ở tuyến trên hoặc người bệnh phải tự mua bên ngoài. Trao đổi về vấn đề này, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, danh mục thuốc bảo hiểm y tế được thanh toán còn hạn chế là một trong những nguyên nhân khiến người dân chưa yên tâm khám, chữa bệnh tại tuyến cơ sở. Đáng chú ý, người mắc bệnh mạn tính dù được quản lý sức khỏe tại địa phương vẫn phải lên tuyến trên để được kê đơn, cấp thuốc phù hợp. Tình trạng này làm tăng chi phí, thời gian đi lại của người bệnh, đồng thời gây quá tải cho các bệnh viện tuyến trên.
Các ý kiến của đại biểu Quốc hội cho thấy, vấn đề cần giải quyết trong tổ chức khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế không chỉ là mở rộng danh mục thuốc được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán mà còn phải bảo đảm khả năng tiếp cận thuốc tại các cơ sở khám, chữa bệnh, nhất là tuyến cơ sở. Hiện danh mục thuốc hóa dược và sinh phẩm thuộc phạm vi thanh toán bảo hiểm y tế có 1.037 hoạt chất, chia thành 27 nhóm cùng 59 thuốc phóng xạ và chất đánh dấu. Trong đó, 76 hoạt chất, thuốc hóa dược và sinh phẩm thuộc nhóm điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch. Đây là danh mục tương đối rộng so với mức đóng bảo hiểm y tế, song khả năng tiếp cận thuốc giữa các tuyến khám, chữa bệnh vẫn còn chênh lệch.
Theo Phó Vụ trưởng Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) Vũ Nữ Anh, trước đây, phạm vi sử dụng thuốc được phân chia theo hạng bệnh viện, từ trạm y tế xã, phường đến bệnh viện hạng 4 và hạng đặc biệt. Vì vậy, số lượng thuốc người bệnh được tiếp cận có sự chênh lệch đáng kể giữa các tuyến. Tại tuyến xã, phường, người dân chỉ được tiếp cận khoảng 200-300 hoạt chất, chưa đến 30% tổng số hoạt chất trong danh mục thuốc bảo hiểm y tế. Điều này hạn chế khả năng điều trị tại chỗ, nhất là với người mắc bệnh mạn tính cần sử dụng thuốc thường xuyên, dài ngày. Khi thuốc tại tuyến cơ sở không đáp ứng nhu cầu, người bệnh buộc phải tự mua bên ngoài hoặc lên bệnh viện tuyến trên, ngay cả khi bệnh đã ổn định.
Nhằm khắc phục bất cập trên, Bộ Y tế đang rà soát, sửa đổi, bổ sung danh mục thuốc hóa dược thuộc phạm vi thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế. Theo phương án dự kiến, phạm vi thanh toán thuốc sẽ được mở rộng tại các cơ sở khám, chữa bệnh cấp ban đầu, giúp người dân tiếp cận thuốc ngay tại nơi đăng ký khám, chữa bệnh. Đáng chú ý, việc điều chỉnh không chỉ tăng số lượng thuốc được sử dụng tại tuyến cơ sở mà còn thay đổi căn cứ xác định phạm vi thanh toán, từ hạng bệnh viện sang cấp chuyên môn kỹ thuật và năng lực thực tế của từng cơ sở khám, chữa bệnh.
Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu tổ chức hệ thống khám, chữa bệnh theo cấp chuyên môn kỹ thuật, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở y tế đủ năng lực sử dụng thuốc cần thiết, thay vì bị giới hạn bởi hạng bệnh viện như trước. Tuy nhiên, mở rộng danh mục thanh toán không đồng nghĩa với việc mọi cơ sở y tế cấp ban đầu đều được sử dụng toàn bộ thuốc trong danh mục. Việc kê đơn, sử dụng và thanh toán thuốc phải căn cứ vào năng lực chuyên môn, danh mục kỹ thuật được phê duyệt và tình trạng bệnh. Đây là điều kiện quan trọng để mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế đi đôi với bảo đảm an toàn điều trị, tránh sử dụng thuốc vượt quá khả năng chuyên môn của cơ sở y tế.
Bổ sung thuốc điều trị ung thư, giảm gánh nặng chi phí
Bên cạnh mở rộng phạm vi thanh toán thuốc tại tuyến cơ sở, việc bổ sung các thuốc mới vào danh mục bảo hiểm y tế cũng là vấn đề được người dân đặc biệt quan tâm, nhất là thuốc điều trị ung thư, thuốc sinh học và miễn dịch. Chị N.T.H (47 tuổi, thành phố Huế) được chẩn đoán ung thư vú giai đoạn 3, đã điều trị 2 tháng chia sẻ: Chi phí thuốc thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí điều trị ung thư, đặc biệt với các liệu pháp điều trị đích, kháng thể đơn dòng và thuốc miễn dịch phải sử dụng trong thời gian dài. Hiện có nhiều loại thuốc điều trị ung thư mới chưa thuộc phạm vi thanh toán của bảo hiểm y tế. Vì vậy, nếu được bổ sung vào danh mục, người bệnh sẽ giảm bớt gánh nặng chi phí và yên tâm hơn trong quá trình điều trị.
Chi phí điều trị ung thư đang là gánh nặng đối với nhiều gia đình, nhất là những người có thu nhập trung bình và thấp, nhưng không thuộc diện được ngân sách nhà nước hỗ trợ. Người bệnh cần có cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị phù hợp theo chỉ định chuyên môn, thay vì phải bỏ lỡ cơ hội do không đủ khả năng chi trả. Vì vậy, cần nghiên cứu bổ sung một số thuốc điều trị ung thư thế hệ mới vào danh mục bảo hiểm y tế, đồng thời điều chỉnh tỷ lệ thanh toán phù hợp với khả năng chi trả của người bệnh và khả năng cân đối của quỹ bảo hiểm y tế.
Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị cũng đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ y tế cơ sở, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và bảo đảm quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế. Việc mở rộng danh mục thuốc tại cấp khám, chữa bệnh ban đầu là bước cụ thể hóa định hướng này. Khi quyền lợi bảo hiểm y tế gắn liền chất lượng dịch vụ và khả năng tiếp cận thuốc, người bệnh sẽ giảm bớt gánh nặng chi phí, y tế cơ sở được tăng cường năng lực, bệnh viện tuyến trên giảm áp lực quá tải, đồng thời góp phần sử dụng hiệu quả quỹ bảo hiểm y tế.
