Đây là hiệp ước có tính ràng buộc pháp lý với mục tiêu giải quyết tình trạng bất bình đẳng trong việc tiếp cận vắc-xin, thuốc điều trị và trang thiết bị y tế, vốn là những vấn đề nổi cộm trong giai đoạn đại dịch Covid-19 bùng phát mạnh mẽ. Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus khẳng định, việc thông qua hiệp ước cho thấy, sức mạnh của chủ nghĩa đa phương đã được phát huy khi các nước lựa chọn hợp tác thay vì chia rẽ.
Bên cạnh thành quả nổi bật nêu trên, thế giới cũng ghi nhận những tiến bộ đáng kể trong nỗ lực chăm sóc sức khỏe người dân. Với sự hỗ trợ của WHO, những năm qua, chương trình tiêm chủng tại các nước tiếp tục được mở rộng, giúp giảm tới 88% số ca tử vong do sởi. Tỷ lệ nhiễm HIV, lao và nhiều bệnh nhiệt đới cũng giảm đáng kể. Thế giới có thêm 1,4 tỷ người có cuộc sống khỏe mạnh hơn nhờ hạn chế sử dụng thuốc lá, được tiếp cận không khí trong lành, nguồn nước sạch và điều kiện vệ sinh tốt… Những kết quả này đã điểm tô gam màu sáng cho bức tranh y tế toàn cầu.
Tuy nhiên, thiếu hụt nguồn tài chính do làn sóng cắt giảm viện trợ quốc tế có thể làm đảo ngược thành quả thế giới đã đạt được trong hàng chục năm qua, đồng thời làm suy yếu khả năng phòng vệ trước những đợt bùng phát dịch bệnh nguy hiểm.
Trên thực tế, các khoản cắt giảm đột ngột và nghiêm trọng đã gây gián đoạn sâu rộng hệ thống y tế và dịch vụ thiết yếu tại hàng chục quốc gia. Người nghèo tiếp tục là đối tượng phải gánh chịu hậu quả nặng nề hơn cả, khi chi phí chăm sóc sức khỏe tăng cao đang làm gia tăng gánh nặng trên vai 1,6 tỷ người sống trong cảnh nghèo đói.
Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết, trong năm 2025, nguồn viện trợ y tế quốc tế giảm hơn 30% so với mức năm 2023, khiến cho khoảng 70% số nước thu nhập thấp và trung bình bị ảnh hưởng trực tiếp. Nhiều nước rơi vào tình cảnh thiếu nghiêm trọng các loại thuốc thiết yếu và các chương trình y tế cơ bản.
Bên cạnh đó, theo ước tính của WHO, đến năm 2030, thế giới có thể thiếu hụt khoảng 11,1 triệu nhân viên y tế. Thực trạng này đặt ra thách thức lớn cho nỗ lực hiện thực hóa Mục tiêu Phát triển bền vững (SDG) của Liên hợp quốc về chăm sóc sức khỏe người dân. Đáng chú ý, mặc dù số lượng nhân viên y tế toàn cầu có chiều hướng được cải thiện, nhưng tốc độ này vẫn không bắt kịp tốc độ tăng và già hóa dân số.
Bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ y tế cũng là vấn đề nan giải hiện nay. Để giải quyết bài toán nan giải này, WHO đề nghị cộng đồng quốc tế ưu tiên hỗ trợ những nước kém phát triển xây dựng nguồn nhân lực y tế, đồng thời tiếp tục thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận các phương pháp và công nghệ điều trị.
Nhiều chuyên gia nhận định, sau đại dịch Covid-19, thế giới có thể sẽ phải đối mặt với nhiều trường hợp khẩn cấp về y tế khác, nhất là khi điều kiện làm bùng phát dịch bệnh như xung đột, thiên tai đang hội tụ với tần suất và cường độ ngày càng lớn. WHO kêu gọi các nước tiếp tục chung tay xây dựng hệ thống y tế thế giới hiệu quả, bền vững, để hiện thực hóa các mục tiêu chăm sóc sức khỏe cho người dân.
