
Trạm Y tế xã giữ vai trò nòng cốt trong chăm sóc sức khỏe ban đầu
Theo Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội, tại Bộ tiêu chí xã nông thôn mới thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, tiêu chí y tế đặt ra yêu cầu về Trạm Y tế xã hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, bảo đảm cung ứng các dịch vụ cơ bản, thiết yếu về phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám bệnh, chữa bệnh và các dịch vụ chăm sóc xã hội.
Đây là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng mạng lưới y tế cơ sở, bảo đảm người dân khu vực nông thôn được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe thuận lợi, công bằng và liên tục. Vì vậy, Trạm Y tế xã không chỉ thực hiện nhiệm vụ khám, chữa bệnh ban đầu mà còn giữ vai trò nòng cốt trong công tác y tế dự phòng, quản lý sức khỏe cộng đồng, phát hiện sớm bệnh tật, theo dõi người mắc bệnh mạn tính và tuyên truyền nâng cao nhận thức chăm sóc sức khỏe trong nhân dân.
Với định hướng này, các địa phương trên địa bàn Hà Nội đang tích cực rà soát, củng cố hoạt động của Trạm Y tế xã, tăng cường phối hợp với các bệnh viện tuyến trên, nâng cao năng lực chuyên môn và mở rộng khả năng cung ứng dịch vụ y tế tại cơ sở. Đặc biệt, việc triển khai khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí và lập hồ sơ sức khỏe điện tử đang tạo chuyển biến trong phương thức chăm sóc sức khỏe, từ thụ động điều trị khi mắc bệnh sang chủ động phòng ngừa và quản lý sức khỏe lâu dài.
Thực tế tại xã Phúc Thọ cho thấy rõ vai trò của Trạm Y tế trong phát hiện sớm và quản lý các vấn đề sức khỏe tại cộng đồng. Chia sẻ với báo chí, ông Nguyễn Khắc Thơm (sinh năm 1947), dù có tiền sử tăng huyết áp và vẫn duy trì thói quen đo huyết áp tại nhà nhưng khi tham gia chương trình khám sức khỏe tại trạm y tế, ông bất ngờ được phát hiện chỉ số huyết áp tăng rất cao, lên tới 204/110 mmHg. Ngay sau đó, các bác sĩ tại Trạm đã tiến hành đánh giá, xử trí ban đầu, tư vấn và hướng dẫn ông đến bệnh viện kiểm tra chuyên sâu để có phương án điều trị phù hợp.
Tại xã Phúc Thọ, Trạm Y tế xã đã phối hợp với Bệnh viện Quân y 105 và Bệnh viện Đa khoa Phúc Thọ tổ chức khám cho hơn 50.000 người thuộc diện cần khám trên địa bàn. Đến nay, tiến độ thực hiện đạt khoảng 70% kế hoạch.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Dung, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Phúc Thọ, chương trình nhận được sự quan tâm, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương cùng sự phối hợp tích cực của các ban, ngành, đoàn thể và mạng lưới cộng tác viên y tế, dân số. Sau mỗi đợt khám, Trạm Y tế tiến hành tổng hợp, phân loại các trường hợp phát hiện bệnh lý hoặc có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch để đưa vào diện quản lý, theo dõi. Những trường hợp có dấu hiệu bất thường được tư vấn, hướng dẫn chuyển đến bệnh viện kiểm tra chuyên sâu. Bên cạnh đó, địa phương tập trung rà soát danh sách, thông báo lịch khám đến từng hộ gia đình, bố trí các điểm khám thuận tiện, đặc biệt quan tâm đến người cao tuổi và người lao động thường xuyên vắng nhà, bảo đảm không bỏ sót đối tượng.
Không chỉ tại Phúc Thọ, công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu tại các xã trên địa bàn Hà Nội đang được triển khai đồng bộ, gắn với việc nâng cao năng lực hoạt động của Trạm Y tế xã.
Tại xã Đoài Phương, theo số liệu tổng hợp đến ngày 27/10, toàn xã đã tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho 15.303 lượt người, đạt 66,84% trong tổng số hơn 22.800 người thuộc các nhóm đối tượng cần khám. Cùng với hoạt động khám, công tác cập nhật và quản lý dữ liệu y tế cũng được chú trọng. Đến nay, toàn xã đã cập nhật 12.408 hồ sơ lên hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử và 1.122 hồ sơ lên Cổng dữ liệu sức khỏe của Bộ Y tế.
Để nâng cao chất lượng khám sức khỏe ngay tại cơ sở, Bệnh viện Đa khoa Phúc Thọ được Sở Y tế Hà Nội giao phối hợp triển khai chương trình tại 4 xã gồm: Phúc Thọ, Đoài Phương, Phúc Lộc và Hát Môn.
BSCKI Vũ Thị Thu Hà, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Phúc Thọ cho biết, bệnh viện đã huy động đội ngũ y, bác sĩ thuộc nhiều chuyên khoa, trang thiết bị y tế và xe X-quang lưu động để tổ chức khám trực tiếp tại cộng đồng. Người dân được kiểm tra thể trạng, đo huyết áp, khám tổng quát và các chuyên khoa như nội, ngoại, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, sản khoa; đồng thời được thực hiện xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh khi có chỉ định.
Để chương trình đạt hiệu quả và có độ bao phủ cao, bệnh viện phối hợp chặt chẽ với UBND các xã và Trạm Y tế trên địa bàn, tổ chức các đội khám lưu động, kể cả ngày nghỉ, ngày lễ. Đối với người cao tuổi, người bệnh và những trường hợp không có điều kiện đến điểm khám, các đoàn được bố trí đến khám tại nhà, tạo thuận lợi để người dân tiếp cận dịch vụ y tế.
Theo BSCKI Vũ Thị Thu Hà, mục tiêu của chương trình là không bỏ sót đối tượng, phấn đấu mọi người dân thuộc diện đều được khám, sàng lọc và phát hiện sớm bệnh tật. Trong đó, Trạm Y tế xã giữ vai trò quan trọng trong phối hợp tổ chức khám, tiếp nhận thông tin, phân loại đối tượng, quản lý và theo dõi sức khỏe người dân sau khám.

Từng bước hoàn thiện tiêu chí y tế trong xây dựng nông thôn mới
Qua thực tế triển khai cho thấy, việc nâng cao chất lượng Trạm Y tế xã là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm thực hiện hiệu quả tiêu chí y tế trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Khi Trạm Y tế được củng cố về tổ chức, nhân lực, năng lực chuyên môn và điều kiện hoạt động, người dân sẽ có thêm cơ hội tiếp cận các dịch vụ phòng bệnh, khám chữa bệnh ban đầu và chăm sóc sức khỏe ngay tại địa phương.
Đặc biệt, việc tăng cường phối hợp giữa Trạm Y tế xã với các bệnh viện tuyến trên, tổ chức khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc bệnh miễn phí và quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử không chỉ nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên, hạn chế chuyển tuyến không cần thiết.
Theo định hướng của Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội, việc thực hiện tiêu chí y tế cần gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng dịch vụ thiết yếu, bảo đảm người dân nông thôn được thụ hưởng các điều kiện chăm sóc sức khỏe ngày càng tốt hơn. Đây cũng là một trong những nội dung quan trọng để đánh giá chất lượng xây dựng nông thôn mới, hướng tới phát triển nông thôn toàn diện, bền vững.
Trong bối cảnh Hà Nội triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, việc phát huy vai trò của Trạm Y tế xã càng có ý nghĩa thiết thực. Không chỉ là nơi khám, chữa bệnh ban đầu, Trạm Y tế cần thực sự trở thành địa chỉ tin cậy trong phòng bệnh, quản lý sức khỏe và chăm sóc người dân tại cộng đồng.
Nâng cao chất lượng tiêu chí y tế vì thế không đơn thuần là hoàn thành các chỉ tiêu trong Bộ tiêu chí xã nông thôn mới, mà hướng tới mục tiêu cao hơn là bảo đảm mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe kịp thời, thuận tiện và bình đẳng. Đây chính là nền tảng quan trọng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, xây dựng nông thôn mới văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.