Những con số "biết nói" nhưng đầy bất ngờ
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất Quý 1/2026 của Hàng Tiêu Dùng Masan cho thấy một bức tranh tăng trưởng ấn tượng với doanh thu thuần đạt hơn 8.472 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 1.800 tỷ đồng, tăng 12%.
Đặc biệt, lợi nhuận sau thuế của riêng công ty mẹ lại bứt phá tới 48%, đạt gần 310 tỷ đồng.
Tuy nhiên, sự hưng phấn của các con số này phần nào bị che mờ bởi những "vệt mờ" trong báo cáo tài chính. Điểm bất thường đầu tiên nằm ở thu nhập tài chính thuần, chỉ tiêu này tăng vọt 51% trên bình diện hợp nhất và "nhảy vọt" 179% tại công ty mẹ. Theo giải trình của Hàng Tiêu Dùng Masan, sự đột biến này chủ yếu đến từ thu nhập lãi tiền gửi, chứng khoán kinh doanh và các hoạt động đầu tư khác. Điều này cho thấy lợi nhuận của "gã khổng lồ" hàng tiêu dùng đang phụ thuộc đáng kể vào các hoạt động "tay trái" thay vì cốt lõi sản xuất kinh doanh.
Nghịch lý dòng tiền và "vòi bạch tuộc" cho vay nội bộ
Một tín hiệu lạ khác nằm ở báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Dù lợi nhuận tăng trưởng, nhưng tiền và các khoản tương đương tiền cuối kỳ của công ty mẹ đã sụt giảm mạnh từ 8.297 tỷ đồng xuống còn 4.331 tỷ đồng (giảm gần 50%) chỉ sau 3 tháng. Nguyên nhân của sự thâm hụt tiền mặt này đến từ các hoạt động đầu tư và tài chính đầy rủi ro. Trong Quý 1/2026, Hàng Tiêu Dùng Masan đã chi tới 1.950 tỷ đồng để cho vay (tăng mạnh so với mức 800 tỷ cùng kỳ năm ngoái).
Đáng chú ý, các khoản phải thu về cho vay dài hạn từ các bên liên quan đã tăng từ 7.066 tỷ lên tới 9.177 tỷ đồng. Việc hàng ngàn tỷ đồng vốn liếng của cổ đông được điều chuyển qua lại trong hệ sinh thái doanh nghiệp dưới dạng cho vay không đảm bảo đang làm dấy lên quan ngại về việc Hàng Tiêu Dùng Masan bị sử dụng như một "máy rút tiền" để nuôi dưỡng các mảng kinh doanh khác trong hệ sinh thái Masan.
Áp lực chi phí và dấu hỏi về quản trị rủi ro
Chi phí bán hàng của Hàng Tiêu Dùng Masan cũng đang tăng phi mã (tăng 17%, đạt 1.802 tỷ đồng), tốc độ tăng cao hơn cả doanh thu. Phần lớn chi phí này đổ vào quảng cáo và khuyến mãi nhằm duy trì thị phần. Điều này phản ánh sự cạnh tranh khốc liệt trong ngành hàng tiêu dùng, buộc Hàng Tiêu Dùng Masan phải "đốt tiền" liên tục để giữ chân khách hàng.
Thêm vào đó, việc Hàng Tiêu Dùng Masan không xác định giá trị hợp lý của các khoản đầu tư tài chính dài hạn và chứng khoán kinh doanh (trái phiếu doanh nghiệp, chứng chỉ tiền gửi) với lý do thiếu hướng dẫn kỹ thuật định giá tạo ra một lỗ hổng lớn trong việc đánh giá rủi ro tài sản. Trong bối cảnh thị trường trái phiếu và tài chính có nhiều biến động, việc ghi nhận theo giá gốc thay vì giá trị thị trường có thể che giấu những khoản lỗ tiềm tàng.
"Gọng kìm" kiểm tra thuế chuyên ngành
Sức ép lên Hàng Tiêu Dùng Masan không chỉ đến từ các con số nội tại mà còn từ phía cơ quan quản lý. Theo Quyết định số 446/QĐ-CT ngày 01/04/2026, Cục Thuế đã chính thức đưa Hàng Tiêu Dùng Masan vào kế hoạch kiểm tra chuyên ngành năm 2026. Việc một doanh nghiệp như Hàng Tiêu Dùng Masan nằm trong danh sách kiểm tra trọng điểm này thường đi kèm với các yêu cầu khắt khe về rà soát tính hợp lý của doanh thu, chi phí và đặc biệt là các giao dịch liên kết.
Đây có thể coi là một thử thách thực sự đối với tính minh bạch trong báo cáo tài chính của Công ty. Trong bối cảnh ngành thuế đang siết chặt quản lý đối với các doanh nghiệp có rủi ro cao về giao dịch nội bộ và chi phí lãi vay tập đoàn, Hàng Tiêu Dùng Masan cần chứng minh được các khoản chi phí hỗ trợ quản lý, bản quyền thương hiệu hàng trăm tỷ đồng là phù hợp với bản chất giao dịch độc lập.
Hàng Tiêu Dùng Masan vẫn đang đứng trên đỉnh cao của lợi nhuận, nhưng nền móng tài chính lại đang xuất hiện những vết nứt đáng ngại. Việc dòng tiền mặt bị rút cạn để phục vụ các mục tiêu tài chính nội bộ hệ sinh thái doanh nghiệp, cùng với sự phụ thuộc quá mức vào thu nhập tài chính và gánh nặng chi phí bán hàng, là những rủi ro mà nhà đầu tư không thể ngó lơ. Cuộc kiểm tra thuế chuyên ngành tới đây sẽ là "thuốc thử" liều cao để xác định xem ánh hào quang của Hàng Tiêu Dùng Masan là thực chất hay chỉ là sản phẩm của những kỹ thuật hạch toán khéo léo.
