Nhằm nuôi dưỡng và chắp cánh cho những tài năng trẻ trong lĩnh vực này, ngày 14/6 tại Hà Nội, Trung ương Hội sinh viên Việt Nam, Học viện Tài chính và Viện Toán học phối hợp tổ chức Hội thi khoa học sinh viên toàn quốc “Olympic Kinh tế lượng và Ứng dụng” lần thứ XI, năm 2026. Hội thi đã thu hút 422 đề tài nghiên cứu đến từ hơn 30 trường Đại học, Học viện trên cả nước và Singapore. Trong đó, có 11 bài nghiên cứu xuất sắc được lựa chọn báo cáo tại vòng chung khảo.
Mỗi lượt thuyết trình không chỉ là màn biểu diễn kết quả nghiên cứu mà thực sự trở thành một cuộc đối thoại học thuật đỉnh cao, nơi các cử nhân tương lai phải đối mặt với những câu hỏi phản biện vô cùng hóc búa từ các thành viên Ban Giám khảo. Các câu hỏi được đặt ra đều đi thẳng vào những góc khuất kỹ thuật tinh vi và yêu cầu độ chính xác tối cao trong nghiên cứu khoa học định lượng.
Cụ thể, các thí sinh phải giải quyết triệt để vấn đề nội sinh - một trong những thách thức kinh điển của mô hình kinh tế lượng; đồng thời phải chứng minh được yêu cầu về tính thực tiễn, tính mới của vấn đề nghiên cứu. Trước áp lực lớn từ những câu hỏi cân não, các nhóm nghiên cứu đã thể hiện bản lĩnh khoa học kiên cường và sự tự tin cao độ khi bảo vệ luận điểm của mình. Sự lưu loát trong câu trả lời cùng tinh thần cầu thị, lắng nghe để tiếp thu những góp ý chuyên môn đã khẳng định khát vọng học hỏi không ngừng của các bạn sinh viên, nhằm tiếp tục hoàn thiện và phát triển đề tài sâu hơn trong tương lai.
Bức tranh tổng quan về các đề tài tham gia hội thi năm nay cho thấy một sự dịch chuyển mạnh mẽ và đa dạng, bám sát các hơi thở thực tiễn của nền kinh tế toàn cầu, các góc độ vận hành của doanh nghiệp và sự biến động không ngừng của thị trường tài chính. Không còn gói gọn trong các lý thuyết xa rời thực tế, các hướng nghiên cứu năm nay đi sâu vào giải quyết các bài toán vô cùng cụ thể và gai góc.
Nổi bật trong số đó là hướng nghiên cứu ứng dụng mô hình chấm điểm tín dụng để dự báo rủi ro phá sản của các doanh nghiệp, giúp các tổ chức tài chính có thêm công cụ quản trị rủi ro hữu hiệu. Hay như đề tài phân tích tác động của căng thẳng địa chính trị Mỹ - Trung đến tiến trình truyền dẫn lãi suất tại thị trường Việt Nam - một chủ đề mang tính thời sự cao trong bối cảnh vĩ mô biến động phức tạp. Ở góc độ đầu tư, hướng đi tối ưu hóa danh mục cổ phiếu theo mô hình lợi nhuận - rủi ro hiện đại đã thu hút sự quan tâm lớn nhờ tính ứng dụng trực tiếp cho các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.
Đặc biệt, tính nhân văn và sự sáng tạo được đẩy lên cao qua đề tài thiết kế bảo hiểm chỉ số thời tiết cho cây lúa tại vùng đồng bằng sông Hồng, mở ra một hướng tiếp cận mới mẻ trong việc bảo vệ sinh kế cho người nông dân trước các hiểm họa từ thiên tai.
Phát biểu tổng kết, TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), Trưởng Ban Giám khảo đánh giá cao quy mô cũng như chất lượng của hội thi năm nay.
Bên cạnh các vấn đề vĩ mô quen thuộc, cuộc thi năm nay xuất hiện 3 điểm mới vô cùng nổi bật, định hình nên bản sắc của mùa giải lần thứ XI. Những vấn đề nghiên cứu gắn liền với xu thế quốc gia. Các đề tài tập trung vào mục tiêu phát triển "nhanh, xanh và số", giải quyết các vấn đề cấp bách như biến đổi khí hậu và khát vọng thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình để đạt được các mục tiêu chiến lược năm 2030, tầm nhìn 2045; Tính thực tiễn cao: Các nghiên cứu bám sát câu chuyện của doanh nghiệp và các vấn đề chính sách đời thường; Ứng dụng công nghệ hiện đại: Sinh viên đã sử dụng dữ liệu lớn (Big Data), học máy (Machine Learning) và trí tuệ nhân tạo (AI) kết hợp với các mô hình kinh tế lượng.
“Giải thưởng lớn nhất của cuộc thi này hoàn toàn không phải là những tấm huy chương hay danh hiệu, mà chính là cơ hội vô giá để mỗi sinh viên được thử sức, được khai phá giới hạn của chính bản thân mình. Những bài học lớn nhất mà các bạn gặt hái được sau những tháng ngày miệt mài bên máy tính và các mô hình toán học chính là nhận thức sâu sắc về sự minh bạch, lòng trung thực trong khoa học, đồng thời hiểu rằng nghiên cứu khoa học không phải là một đích đến ngắn hạn, mà là một hành trình học tập suốt đời”, TS. Võ Trí Thành khẳng định.
Chung cuộc, có 107 Giải khuyến khích; 68 Giải Ba; 12 giải Nhì và 6 giải Nhất cho các đề tài nghiên cứu có tính mới và thực tiễn cao, phương pháp nghiên cứu hiện đại, khoa học và 1 giải Bình chọn của khán giả. Trong thành tích chung đó, Học viện Tài chính cũng đã khẳng định được vị thế và phong trào nghiên cứu khoa học mạnh mẽ của mình khi xuất sắc giành được 2 giải Nhì, 5 giải Ba và 5 giải Khuyến khích.
Sự thành công của mùa giải năm nay không chỉ mở ra những triển vọng mới cho nghiên cứu khoa học sinh viên, mà còn tiếp tục gieo những hạt giống tri thức chất lượng, chuẩn bị cho một thế hệ chuyên gia kinh tế làm chủ dữ liệu trong tương lai. Ngọn lửa đam mê khoa học sẽ tiếp tục lan tỏa, thúc đẩy phong trào học tập đổi mới sáng tạo tại các trường đại học trên cả nước, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, sẵn sàng chèo lái và tạo nên những bước đột phá mạnh mẽ cho nền kinh tế nước nhà trong kỷ nguyên mới.
