6 dự án chăn nuôi heo bộc lộ nhiều tồn tại về môi trường
Theo đó, cơ quan này đã ban hành Kết luận thanh tra số 39/KL-TTT về việc chấp hành các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường đối với các dự án đầu tư các loại hình chăn nuôi trên địa bàn tỉnh.
Theo thống kê, Gia Lai hiện có 255 dự án đầu tư trong lĩnh vực chăn nuôi heo, trong đó khu vực Đông Gia Lai có 23 dự án và khu vực Tây Gia Lai có 232 dự án. Các dự án có xu hướng phát triển theo hướng tập trung, quy mô lớn, ứng dụng công nghệ, góp phần thúc đẩy ngành chăn nuôi hàng hóa.
Tuy nhiên, hoạt động chăn nuôi tập trung cũng phát sinh lượng lớn nước thải, chất thải rắn, chất thải nguy hại, xác vật nuôi, khí thải và mùi. Nếu hệ thống xử lý chất thải không được đầu tư, quản lý và vận hành đúng quy định, nguy cơ ô nhiễm đất, nguồn nước, không khí và ảnh hưởng đến khu dân cư là rất lớn.
Trong đợt thanh tra, cơ quan chức năng đã tiến hành kiểm tra 6 dự án của 6 doanh nghiệp, gồm: Công ty TNHH Hợp Thành Gia Lai; Công ty TNHH Chăn nuôi Đức Hoàn Một; Công ty TNHH Đầu tư Chăn nuôi HTB; Công ty TNHH MTV Phúc Huy Gia Lai; Công ty TNHH Nông nghiệp tái tạo HD và Công ty TNHH MTV Ia Piơr Lộc.
Kết quả thanh tra cho thấy, mặc dù các doanh nghiệp đã thực hiện một số thủ tục môi trường, đầu tư xây dựng và vận hành các công trình thu gom, xử lý chất thải, nhưng quá trình triển khai vẫn còn nhiều thiếu sót, chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu trong hồ sơ môi trường được phê duyệt và quy định pháp luật hiện hành.
Đối với Công ty TNHH Hợp Thành Gia Lai, Thanh tra tỉnh chỉ ra việc doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ các nội dung trong quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM). Việc vận hành, bảo dưỡng một số công trình xử lý nước thải chưa thường xuyên, kịp thời.
Đáng chú ý, công ty không thực hiện chuyển giao phế phẩm xác heo chết và bùn thải theo báo cáo ĐTM được phê duyệt. Hố tiêu hủy xác heo chưa có hệ thống thu gom khí phát sinh từ quá trình phân hủy để dẫn về hệ thống xử lý, đốt khí; đồng thời chưa có giải pháp kỹ thuật phù hợp để thu gom, xử lý phần còn lại sau quá trình phân hủy.
Ngoài ra, doanh nghiệp chưa thực hiện đăng ký khai thác, sử dụng tài nguyên nước theo quy định; không lập, gửi báo cáo công tác bảo vệ môi trường hằng năm và gửi báo cáo tình hình khai thác nước dưới đất các năm 2024, 2025 quá thời hạn. Việc trồng, duy trì dải cây xanh tại khu vực phía sau quạt hút của các dãy chuồng nuôi và xung quanh hệ thống xử lý nước thải cũng chưa đầy đủ, mật độ cây chưa bảo đảm hiệu quả che chắn, giảm thiểu mùi.
Tại Công ty TNHH Chăn nuôi Đức Hoàn Một, cơ quan thanh tra phát hiện việc kiểm tra, bảo dưỡng một số công trình thu gom, xử lý, lưu chứa nước thải và nước mưa chưa thường xuyên. Doanh nghiệp không thực hiện chuyển giao phế phẩm xác heo chết và bùn thải theo báo cáo ĐTM được phê duyệt; việc thu gom, xử lý, chuyển giao bùn thải phát sinh từ hầm biogas và hệ thống xử lý nước thải chưa kịp thời.
Doanh nghiệp cũng chưa thực hiện đầy đủ chương trình giám sát môi trường, chưa đăng ký khai thác, sử dụng tài nguyên nước theo quy định. Báo cáo công tác bảo vệ môi trường năm 2025 được gửi quá thời hạn; báo cáo tình hình khai thác nước dưới đất năm 2024 không được lập, gửi theo quy định. Hệ thống cây xanh cách ly tại khu vực xử lý nước thải chưa bảo đảm mật độ theo phương án được phê duyệt.
Đối với Công ty TNHH Đầu tư Chăn nuôi HTB, những tồn tại được chỉ ra tập trung ở việc kiểm tra, bảo dưỡng một số công trình xử lý nước thải chưa kịp thời; thu gom, xử lý và chuyển giao bùn thải chưa đúng tiến độ. Công ty chưa thực hiện đăng ký khai thác, sử dụng tài nguyên nước, đồng thời việc bố trí, trồng bổ sung và duy trì cây xanh tại khu vực hệ thống xử lý nước thải chưa đầy đủ, mật độ cây còn thưa so với phương án được phê duyệt.
Trong khi đó, Công ty TNHH MTV Phúc Huy Gia Lai chưa thực hiện đầy đủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường trong giấy phép môi trường. Doanh nghiệp không thực hiện chuyển giao phế phẩm xác heo chết theo giấy phép được cấp; chưa thực hiện thủ tục điều chỉnh, bổ sung mục đích sử dụng nước theo quy định.
Một vấn đề đáng chú ý khác là diện tích dự kiến trồng cây keo, xà cừ trong khuôn viên dự án hiện được doanh nghiệp sử dụng để trồng mía, bắp, dẫn đến việc bố trí, trồng và duy trì cây xanh chưa đầy đủ theo phương án được phê duyệt.
Tại Công ty TNHH Nông nghiệp tái tạo HD, cơ quan thanh tra ghi nhận việc kiểm tra, bảo dưỡng các công trình xử lý nước thải chưa thường xuyên, kịp thời. Công ty sử dụng nước thải chăn nuôi sau xử lý để tưới cây trồng nhưng chưa thực hiện công bố hợp quy và đăng ký công bố hợp quy theo quy định tại QCVN 01-195:2022/BNNPTNT.
Đặc biệt, máy ép phân không hoạt động, khu vực máy sàng phân còn tồn đọng lượng lớn phân chưa được thu gom; nhà chứa phân còn được sử dụng để chứa thùng, bao hóa chất. Công ty cũng chưa thực hiện đầy đủ chương trình quản lý, giám sát môi trường; chưa đăng ký khai thác, sử dụng tài nguyên nước và không lập, gửi báo cáo công tác bảo vệ môi trường năm 2024 theo quy định.
Ngoài ra, việc trồng bổ sung, duy trì cây xanh tại khu vực hệ thống xử lý nước thải chưa đầy đủ, mật độ cây xanh còn thưa so với phương án được phê duyệt.
Đối với Công ty TNHH MTV Ia Piơr Lộc, cơ quan thanh tra phát hiện việc kiểm tra, vận hành các công trình xử lý nước thải chưa thường xuyên, kịp thời. Trong năm 2024 và 2025, doanh nghiệp thực hiện giám sát nước thải không bảo đảm tần suất theo giấy phép môi trường và quy định có liên quan.
Công ty chưa đăng ký khai thác, sử dụng tài nguyên nước; báo cáo tình hình khai thác nước dưới đất năm 2024 được lập, gửi quá thời hạn. Việc bố trí, trồng bổ sung và duy trì cây xanh tại khu vực xung quanh kho chứa phân, hai bên tuyến đường và dọc hàng rào dự án cũng chưa đầy đủ theo phương án được phê duyệt.
Không chỉ doanh nghiệp, cơ quan quản lý cũng bị chỉ ra thiếu sót
Không dừng lại ở việc chỉ ra các vi phạm, tồn tại của 6 doanh nghiệp, Kết luận thanh tra số 39/KL-TTT còn xác định những hạn chế trong công tác tham mưu, theo dõi, kiểm tra và quản lý nhà nước của Chi cục Bảo vệ môi trường và Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Đối với Chi cục Bảo vệ môi trường, Thanh tra tỉnh xác định công tác tham mưu 4 hồ sơ thẩm định báo cáo ĐTM chưa chặt chẽ. Hồ sơ chưa có văn bản thể hiện quá trình xem xét, quyết định việc không tổ chức khảo sát thực tế khu vực thực hiện dự án theo quy định.
Bên cạnh đó, công tác theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc các doanh nghiệp thực hiện yêu cầu bảo vệ môi trường theo quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo ĐTM, giấy phép môi trường và hồ sơ liên quan chưa được thực hiện thường xuyên, kịp thời.
Việc theo dõi, rà soát, kiểm tra và đôn đốc các doanh nghiệp thực hiện chương trình quan trắc, giám sát môi trường chưa đầy đủ. Công tác kiểm tra chế độ báo cáo bảo vệ môi trường cũng chưa thường xuyên; việc hướng dẫn, đôn đốc các trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng thời hạn chưa kịp thời.
Trách nhiệm đối với những hạn chế này thuộc về lãnh đạo Chi cục Bảo vệ môi trường và lãnh đạo, công chức các phòng chuyên môn có liên quan trong từng thời kỳ.
Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thanh tra tỉnh chỉ ra công tác quản lý, chỉ đạo, kiểm tra việc thẩm định báo cáo ĐTM chưa chặt chẽ; chưa kịp thời kiểm tra, chấn chỉnh công tác tham mưu của Chi cục Bảo vệ môi trường.
Đáng chú ý, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Định trước khi sáp nhập chưa tham mưu UBND tỉnh Bình Định ban hành quy định mật độ chăn nuôi trên địa bàn theo quy định tại khoản 5 Điều 53 Luật Chăn nuôi năm 2018.
Công tác quản lý, theo dõi, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về tài nguyên nước đối với các dự án thuộc phạm vi thanh tra cũng chưa kịp thời, đầy đủ. Việc đôn đốc, hướng dẫn các trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng thời hạn báo cáo tình hình khai thác nước dưới đất chưa được chú trọng đúng mức.
Ngoài ra, Sở chưa theo dõi, kiểm tra đầy đủ việc đăng ký khai thác, sử dụng tài nguyên nước đối với các hồ thu, trữ nước mưa thuộc trường hợp phải đăng ký. Công tác chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện chế độ báo cáo bảo vệ môi trường cũng chưa chặt chẽ.
Thanh tra tỉnh xác định trách nhiệm đối với những tồn tại, hạn chế này thuộc về Sở Nông nghiệp và Môi trường, cùng trách nhiệm quản lý, chỉ đạo, điều hành lĩnh vực được phân công phụ trách của lãnh đạo Sở theo từng thời kỳ.
Yêu cầu khắc phục, kiểm điểm trách nhiệm và tăng cường hậu kiểm
Trên cơ sở kết quả thanh tra, Chánh Thanh tra tỉnh Gia Lai kiến nghị 6 doanh nghiệp khẩn trương chấm dứt, khắc phục các tồn tại, hạn chế, vi phạm; rà soát và thực hiện đầy đủ các nội dung theo hồ sơ môi trường đã được phê duyệt. Đối với những nội dung có thay đổi hoặc chưa đăng ký, doanh nghiệp phải thực hiện điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện theo quy định.
Các doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ, đúng thời hạn chế độ báo cáo công tác bảo vệ môi trường, báo cáo tình hình khai thác nước dưới đất và các nghĩa vụ báo cáo khác; khắc phục tình trạng không báo cáo hoặc báo cáo quá thời hạn được phát hiện qua thanh tra.
Riêng Công ty TNHH MTV Phúc Huy Gia Lai phải rà soát nhu cầu khai thác, sử dụng nước dưới đất thực tế, thực hiện thủ tục điều chỉnh, bổ sung mục đích sử dụng nước phục vụ sinh hoạt vào giấy phép khai thác, sử dụng nước dưới đất theo quy định.
Công ty TNHH Nông nghiệp tái tạo HD phải đánh giá sự phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật áp dụng, thực hiện công bố hợp quy và đăng ký bản công bố hợp quy trước khi sử dụng nước thải chăn nuôi để tưới cây.
Đối với các doanh nghiệp có hành vi vi phạm được phát hiện qua thanh tra, Thanh tra tỉnh yêu cầu nghiêm túc chấp hành quyết định xử lý vi phạm của cơ quan có thẩm quyền và báo cáo kết quả khắc phục về Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thanh tra tỉnh.
Đối với Chi cục Bảo vệ môi trường, cơ quan thanh tra kiến nghị tổ chức kiểm điểm, xác định rõ trách nhiệm của lãnh đạo, tập thể, cá nhân có liên quan; triển khai xem xét xử lý vi phạm đối với các doanh nghiệp được chỉ ra trong kết luận thanh tra.
Đồng thời, Chi cục phải tăng cường theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường của các cơ sở, dự án chăn nuôi còn lại trên địa bàn; rà soát công tác thẩm định báo cáo ĐTM, bảo đảm việc xem xét, quyết định không tổ chức khảo sát thực tế phải đúng quy định và có đầy đủ hồ sơ, tài liệu làm căn cứ.
Sở Nông nghiệp và Môi trường được kiến nghị tổ chức kiểm điểm, xác định trách nhiệm tập thể, cá nhân có liên quan; chấn chỉnh công tác quản lý, chỉ đạo, kiểm tra việc thẩm định báo cáo ĐTM, thực hiện chế độ báo cáo bảo vệ môi trường và chấp hành pháp luật về tài nguyên nước.
Thanh tra tỉnh cũng yêu cầu UBND các xã Ia Lâu, Ia Pa, Ia Hrú, Uar tăng cường quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường đối với các cơ sở, dự án chăn nuôi trên địa bàn; thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn, chấn chỉnh tồn tại, xử lý vi phạm theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý.
Đáng chú ý, ngày 30/10/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành Quyết định số 4644/QĐ-UBND, thống nhất nội dung Kết luận thanh tra số 39/KL-TTT ngày 27/10/2026. Chủ tịch UBND tỉnh giao các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan nghiêm túc thực hiện kết luận thanh tra; đồng thời giao Chánh Thanh tra tỉnh tổ chức theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện theo quy định.
Việc thanh tra và chỉ ra hàng loạt tồn tại tại 6 dự án chăn nuôi heo cho thấy yêu cầu cấp thiết phải siết chặt hơn nữa công tác quản lý môi trường trong hoạt động chăn nuôi quy mô lớn. Không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện hồ sơ, thủ tục, các doanh nghiệp cần thực chất vận hành hệ thống xử lý chất thải, thực hiện đầy đủ quan trắc, giám sát và nghĩa vụ báo cáo. Cùng với đó, trách nhiệm kiểm tra, giám sát và hậu kiểm của cơ quan quản lý nhà nước cần được nâng cao, bảo đảm các yêu cầu bảo vệ môi trường được thực thi trên thực tế.
