Hội thảo quốc tế "Startup ở bối cảnh quốc tế" diễn ra trong thời điểm hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, với những chuyển biến rõ nét cả về quy mô, chất lượng và mức độ kết nối quốc tế.
Theo Báo cáo Chỉ số Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo toàn cầu 2026 (Global Startup Ecosystem Index) của StartupBlink, Việt Nam đã tăng 5 bậc, lên vị trí thứ 50 toàn cầu – thứ hạng cao nhất của Việt Nam kể từ khi bảng xếp hạng được công bố. Giá trị hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam tăng 67,9%, cao hơn đáng kể mức tăng trưởng trung bình 17,5% của Top 100 hệ sinh thái toàn cầu và là mức tăng trưởng cao nhất tại Đông Nam Á. Việt Nam tiếp tục đứng thứ 5 Đông Nam Á và thứ 10 tại châu Á.
Những kết quả này cho thấy hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đang có những bước chuyển quan trọng. Từ một hệ sinh thái tập trung chủ yếu vào việc khuyến khích tinh thần khởi nghiệp và hỗ trợ hình thành các dự án, Việt Nam đang từng bước hướng tới một hệ sinh thái có khả năng kết nối nguồn lực, phát triển doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư, thương mại hóa công nghệ và mở rộng thị trường.
Sự chuyển dịch diễn ra cùng với quá trình hoàn thiện thể chế, chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo. Việc củng cố mạng lưới các tổ chức hỗ trợ từ Trung ương đến địa phương, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế, đang tạo thêm nền tảng để hệ sinh thái phát triển theo hướng chuyên nghiệp và liên kết hơn.
Trong lĩnh vực giáo dục, khởi nghiệp tại trường học và đại học cũng đứng trước yêu cầu đổi mới. Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026 – 2035” đặt ra định hướng hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục theo hướng đồng bộ, tăng cường liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ. Theo đó, hoạt động khởi nghiệp không chỉ dừng ở ý tưởng hay các cuộc thi mà cần hình thành một hành trình hỗ trợ liên tục từ phát triển ý tưởng, hoàn thiện dự án, ươm tạo, thử nghiệm, kết nối nguồn lực đến thương mại hóa.
Tại hội thảo, ông Wang Fei - Phó Tổng Giám đốc TusStar, mạng lưới vườn ươm thuộc TusPark/TusHoldings trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đã chia sẻ về quá trình kết nối nghiên cứu đại học với doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và thị trường toàn cầu. Theo chương trình, TusStar đã ươm tạo hơn 8.000 doanh nghiệp và hoạt động tại hơn 100 thành phố trên thế giới.
Từ Singapore, ông Marcuz Tan - CEO Boustead APEX, Inc. và nhà sáng lập AI:Xcelerator mang đến góc nhìn về chiến lược xây dựng doanh nghiệp hướng tới tạo giá trị và khả năng “exit”. Nội dung tham luận nhấn mạnh việc startup cần xác định mục tiêu phát triển ngay từ sớm, gắn chiến lược huy động vốn với quá trình tăng trưởng và những lộ trình như IPO hoặc M&A.
Trong khi đó, bà Zehra Khoja - Cố vấn các chương trình vườn ươm và tăng tốc khởi nghiệp, nguyên tại McGill Dobson Centre for Entrepreneurship (Canada) giới thiệu “A Canadian Path for Global Founders”, tập trung vào con đường tiếp cận thị trường Bắc Mỹ thông qua hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Canada.
Theo tham luận, Canada có thế mạnh về nghiên cứu và phát triển, đặc biệt trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, kỹ thuật, y sinh và phát triển bền vững. Các trung tâm như McGill Dobson Centre for Entrepreneurship, University of Toronto Entrepreneurship cùng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại British Columbia tạo ra những điểm kết nối quan trọng cho startup quốc tế muốn kiểm chứng thị trường, xây dựng quan hệ đối tác và từng bước mở rộng hoạt động tại Bắc Mỹ.
Ba góc nhìn từ ba hệ sinh thái khác nhau cùng cho thấy một điểm chung: startup không thể phát triển đơn lẻ. Đằng sau sự trưởng thành của một doanh nghiệp là mạng lưới liên kết giữa trường đại học, tổ chức hỗ trợ, doanh nghiệp, nhà đầu tư, chuyên gia và thị trường.
Theo định hướng được chia sẻ tại Hội thảo, Việt Nam cần xây dựng môi trường để startup trong nước chủ động tiếp cận thị trường, nguồn vốn và mạng lưới chuyên gia toàn cầu, đồng thời từng bước trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các đối tác, nhà đầu tư và mô hình đổi mới sáng tạo quốc tế.
Trong tiến trình này, các trường đại học giữ vai trò quan trọng bởi đây là nơi hội tụ nguồn nhân lực trẻ, hoạt động nghiên cứu và các công nghệ mới. Với thế mạnh đào tạo công nghệ, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) đang có điều kiện phát huy vai trò cầu nối giữa nghiên cứu, công nghệ, doanh nghiệp và thị trường.
Học viện đang từng bước phát triển hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp thông qua các chương trình ươm tạo, tăng tốc, không gian sáng tạo, hỗ trợ sở hữu trí tuệ và mở rộng hợp tác với các đối tác quốc tế tại Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc, Canada và Australia. Trong thời gian tới, PTIT định hướng tăng cường chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đồng thời tạo thêm cơ hội để startup của sinh viên tiếp cận thị trường quốc tế và mạng lưới cố vấn toàn cầu.
Với tinh thần “Stories, Lessons and Future – Câu chuyện, Bài học và Tương lai”, Hội thảo quốc tế “Startup ở bối cảnh quốc tế” mở ra không gian để các chủ thể trong hệ sinh thái cùng chia sẻ kinh nghiệm, tìm kiếm cơ hội hợp tác và định hình những hướng đi mới. Từ phong trào đến hệ sinh thái, từ ý tưởng đến doanh nghiệp, hành trình phát triển của startup Việt Nam đang đòi hỏi những kết nối sâu hơn giữa nhà trường, doanh nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức hỗ trợ và thị trường.
Đó cũng là bước chuyển từ kết nối để biết nhau sang kết nối để hợp tác, từ hợp tác để học hỏi sang hợp tác để cùng tạo giá trị, và từ kết nối quốc tế hướng tới xây dựng năng lực thực chất để startup Việt Nam vươn ra thị trường toàn cầu.
