Không chỉ xoay quanh kiểu dáng, chất liệu hay xu hướng thời trang, chương trình đặt áo dài trong dòng chảy của lịch sử, xã hội và đời sống Hà Nội. Qua từng giai đoạn, sự thay đổi của tà áo, cách ăn mặc và phong cách thẩm mỹ phản ánh những chuyển biến của con người, nhịp sống cũng như diện mạo đô thị Thủ đô.
Hành trình khám phá “Nét Hà thành” được kể bằng tranh, ảnh, tư liệu, hiện vật và các bộ sưu tập áo dài. Điểm nhấn của không gian là gần 400 bức tranh in trên vải canvas do sinh viên mỹ thuật thực hiện, ứng dụng công nghệ AI để xử lý, sáng tạo từ những hình ảnh và tư liệu xưa, qua đó tái hiện hình ảnh áo dài cùng vẻ đẹp của người Hà Nội qua các thời kỳ.
Không gian trưng bày còn giới thiệu 12 máy may cổ, 5 xe đạp cổ Peugeot và 2 xe đạp máy cổ Peugeot thuộc bộ sưu tập của Nhà sưu tập Đào Xuân Tình. Những hiện vật tưởng như bình dị lại mở ra nhiều câu chuyện về nghề nghiệp, thời trang, phương tiện đi lại và lối sống của người Hà Nội trong quá khứ.
Những chiếc Peugeot từng là hình ảnh quen thuộc trên đường phố Hà Nội trong thế kỷ XX, gắn với một giai đoạn đô thị có nhiều biến chuyển về giao thông, thời trang và phong cách sống. Đặc biệt, hình ảnh người phụ nữ trong tà áo dài trên những chiếc xe đạp đã trở thành một nét đẹp gợi nhớ về Hà Nội thanh lịch, nền nếp và duyên dáng.
Nếu xe đạp gợi lại nhịp sống trên phố, những chiếc máy may cổ lại đưa người xem trở về với không gian gia đình và nghề nghiệp. Trong đời sống Hà Nội xưa, máy may vừa là vật dụng thiết yếu, vừa là công cụ lao động, gắn với nghề may và sinh kế của nhiều gia đình. Từ những tiếng máy may đều đặn, những người thợ, người bà, người mẹ đã làm nên những bộ trang phục gắn với đời sống của nhiều thế hệ người Hà Nội.
Đằng sau mỗi hiện vật là câu chuyện về những con người dành nhiều năm để gìn giữ ký ức. Nhà sưu tập Đào Xuân Tình đã hơn 20 năm sưu tầm xe đạp Peugeot và hiện sở hữu khoảng 300 chiếc, trong đó có những chiếc được sản xuất từ năm 1918 đến năm 1988. Với ông, sưu tầm không đơn thuần là lưu giữ những vật dụng của một thời đã qua mà còn là cách gìn giữ ký ức về Hà Nội, từ chiếc xe, tiếng chuông xe đến những con phố và nhịp sống từng in sâu trong tâm thức nhiều thế hệ.
Câu chuyện về những chiếc máy may cổ được nối tiếp bằng không gian trải nghiệm may áo dài, giới thiệu chất liệu Thụ Silk – Làng Mẹo và sự tham gia của các nghệ nhân làng áo dài Trạch Xá. Từ chất liệu, đường kim, mũi chỉ đến cách tạo dáng, công chúng có cơ hội tìm hiểu trực tiếp quá trình làm nên một chiếc áo dài. Qua đó, nghề may truyền thống không chỉ được nhìn nhận như một kỹ thuật thủ công mà còn trở thành một phần của ký ức đô thị và đời sống văn hóa Hà Nội.
Chương trình đồng thời giới thiệu quá trình biến đổi của áo dài qua nhiều giai đoạn, từ áo dài giao lĩnh, áo dài ngũ thân đến các kiểu áo dài Lê Phổ, LeMur, áo dài chít eo Raglan, cổ thuyền, Hippy mini và những thiết kế cổ cao, tà dài, quần rộng cho đến áo dài hiện đại.
Mỗi kiểu dáng là một dấu mốc của lịch sử thời trang, đồng thời phản ánh những thay đổi trong quan niệm thẩm mỹ, lối sống và đời sống xã hội. Sự biến đổi ấy cho thấy khả năng thích ứng đặc biệt của áo dài – một trang phục truyền thống luôn có thể thay đổi để phù hợp với thời đại nhưng vẫn giữ được những đặc trưng làm nên bản sắc.
Tiếp nối không gian trưng bày là show thời trang áo dài phong cách Hà Nội, giới thiệu 15 bộ sưu tập của các nhà thiết kế trong cả nước, được sáng tạo dành riêng cho Thủ đô. Các bộ sưu tập khai thác nhiều nguồn cảm hứng từ lịch sử, văn hóa, kiến trúc, cảnh quan, con người và đời sống Hà Nội. Những giá trị quen thuộc của thành phố được chuyển hóa thành ngôn ngữ thời trang đương đại, tạo nên những cách diễn giải mới về vẻ đẹp của Thủ đô.
Nếu không gian trưng bày đưa công chúng trở về với ký ức Hà Nội thì sân khấu trình diễn tiếp tục câu chuyện bằng ngôn ngữ của thời trang, âm nhạc và nghệ thuật. Tại đây, tà áo dài không chỉ là trang phục mà trở thành phương tiện kể chuyện về một Hà Nội thanh lịch, giàu bản sắc, đồng thời luôn vận động, đổi mới và sáng tạo.
Thông qua sự kết hợp giữa triển lãm, hội họa, tư liệu, hiện vật, nghề thủ công, trải nghiệm may và trình diễn thời trang, “Nét Hà thành” mang đến một cách tiếp cận gần gũi về văn hóa Hà Nội. Di sản không chỉ hiện diện trong những công trình kiến trúc hay hiện vật được lưu giữ mà còn sống trong ký ức, nghề truyền thống, cách ăn mặc, phương tiện đi lại, nếp sống và vẻ đẹp của con người.
Việc tổ chức chương trình tại Hồ Văn – Văn Miếu – Quốc Tử Giám, một không gian giàu giá trị lịch sử và văn hóa của Thủ đô, càng tạo nên sự kết nối giữa di sản và đời sống, giữa ký ức và sáng tạo, giữa truyền thống và đương đại.
Phát biểu tại sự kiện, TS. Lê Xuân Kiêu - Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám cho biết, chương trình “Nét Hà thành” mong muốn đưa những ký ức đẹp về một Hà Nội xưa cũ trở lại trong ngôn ngữ mới, bằng hội họa, tư liệu hiện vật, nghề thủ công, âm nhạc và thời trang. Chương trình như một lời khẳng định, rằng di sản không phải là những điều chỉ để nhìn lại mà có thể trở thành nguồn cảm hứng để sáng tạo nên những giá trị mới, đưa những giá trị của văn hóa Thăng Long, Hà Nội bước vào đời sống đương đại bằng những cách tiếp cận độc đáo để truyền thống không đứng yên mà tiếp tục được sống, tiếp tục được sáng tạo và tiếp tục được trao truyền.
Là một hoạt động trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026, “Nét Hà thành” góp phần làm phong phú diện mạo Festival bằng một câu chuyện riêng về Hà Nội, được kể từ tà áo dài, những vật dụng thân thuộc của đời sống và những ký ức tưởng như bình dị nhưng đã góp phần tạo nên bản sắc của thành phố.
Qua đó, chương trình không chỉ tôn vinh áo dài như một biểu tượng văn hóa Việt Nam mà còn gợi mở cách phát huy giá trị di sản từ chính đời sống đương đại. Khi ký ức được kết nối với sáng tạo, những giá trị truyền thống có thể tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, góp phần làm nên một Hà Nội thanh lịch, văn hiến, giàu bản sắc và luôn đổi mới.
