Sinh kế bền vững để người khuyết tật tự chủ cuộc sống
Theo ông Ngô Sách Thực cho biết, trong các chương trình trọng tâm của Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam, hỗ trợ người khuyết tật vươn lên, tạo sinh kế bền vững và giảm nghèo là một nhiệm vụ quan trọng. Cả nước hiện có khoảng 8 triệu người khuyết tật, trong đó nhiều người thuộc diện nghèo, cận nghèo hoặc có hoàn cảnh khó khăn, cần được hỗ trợ để cải thiện đời sống.
Tuy nhiên, hỗ trợ người khuyết tật không nên chỉ dừng ở việc trao quà hay trợ cấp trước mắt. Điều quan trọng hơn là tạo điều kiện để họ được học tập, học nghề, tiếp cận việc làm phù hợp và có nguồn thu nhập ổn định. Đây cũng là cách giúp người khuyết tật phát huy năng lực, giảm sự phụ thuộc vào gia đình và từng bước chủ động hơn trong cuộc sống.
Ông Ngô Sách Thực nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, lấy người khuyết tật làm trung tâm, không chỉ xem họ là đối tượng được chăm sóc mà còn là chủ thể của sự phát triển. Cách tiếp cận này đòi hỏi các chương trình trợ giúp phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, khả năng và điều kiện của từng người, thay vì áp dụng một mô hình hỗ trợ chung.
Theo đó, công tác trợ giúp cần kết hợp hướng nghiệp, đào tạo kỹ năng, tư vấn chính sách và kết nối nguồn vốn. Người khuyết tật đã có nghề, có kinh nghiệm sản xuất cần được tiếp sức để duy trì, mở rộng hoạt động; những người chưa có việc làm cần được hướng dẫn lựa chọn công việc phù hợp với sức khỏe và khả năng.
Tại TP Cần Thơ, Hội đã trao vốn sinh kế, mỗi hộ 10 triệu đồng, cho 3 hộ người khuyết tật đã có nghề sản xuất. Mô hình này cho thấy nguồn vốn hỗ trợ có thể trở thành điểm tựa để người thụ hưởng duy trì công việc, tạo thu nhập và từng bước ổn định kinh tế gia đình.
Công nghệ số mở rộng cơ hội việc làm
Bên cạnh nguồn vốn và đào tạo nghề, chuyển đổi số được xác định là hướng đi cần quan tâm trong quá trình nâng cao đời sống người khuyết tật. Khi các hoạt động kinh doanh, cung cấp dịch vụ và giao dịch ngày càng được thực hiện trên môi trường trực tuyến, khả năng tiếp cận công nghệ có thể giúp người khuyết tật mở rộng cơ hội học tập, làm việc và tạo thu nhập.
Theo ông Ngô Sách Thực, việc hỗ trợ máy tính, điện thoại thông minh, học bổng và tài liệu hướng dẫn sử dụng công nghệ sẽ giúp người khuyết tật từng bước tham gia xã hội số. Nếu được trang bị kỹ năng phù hợp, họ có thể tìm kiếm thông tin việc làm, học nghề trực tuyến, bán sản phẩm qua mạng hoặc thực hiện một số công việc tại nhà.
Dù vậy, để công nghệ thực sự phát huy hiệu quả, việc trao tặng thiết bị cần đi kèm hướng dẫn sử dụng và hỗ trợ kỹ năng số. Người khuyết tật cần được tiếp cận các nền tảng dễ sử dụng, thông tin dễ hiểu và những hình thức đào tạo phù hợp với từng dạng tật. Khả năng tiếp cận công nghệ cũng cần được xem xét trong quá trình xây dựng các dịch vụ công trực tuyến và chương trình hỗ trợ việc làm.
Cùng với đó, hỗ trợ người khuyết tật phải gắn với giảm nghèo đa chiều, bao gồm chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, giáo dục, nhà ở phù hợp và điều kiện tham gia các hoạt động cộng đồng. Đây là những yếu tố có quan hệ chặt chẽ, tác động trực tiếp đến khả năng học tập, lao động và hòa nhập xã hội của mỗi người.
Ông Thực cho rằng hiệu quả trợ giúp cần được đánh giá bằng những chuyển biến thực chất trong cuộc sống, nhất là khả năng có việc làm và thu nhập ổn định. Bên cạnh nguồn lực từ Nhà nước, sự tham gia của doanh nghiệp, nhà hảo tâm, đội ngũ trí thức và cộng đồng có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng cơ hội cho người khuyết tật.
Theo bà Võ Thị Hiền, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Hệ thống Giáo dục Quốc tế Milestones, thành viên Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam cho biết, mong muốn thúc đẩy các chương trình đào tạo nghề dành cho người khuyết tật tại TP Cần Thơ và các tỉnh thành vùng ĐBSCL, giúp họ có cơ hội học nghề phù hợp với khả năng, sức khỏe và nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Đào tạo không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà cần gắn với thực hành, tạo sản phẩm, kết nối việc làm và hỗ trợ khởi nghiệp. Mục tiêu là giúp người khuyết tật có nghề trong tay, có thu nhập ổn định, giảm phụ thuộc vào gia đình và từng bước tự chủ cuộc sống. Về lâu dài, chương trình cần xây dựng được mô hình đào tạo có khả năng nhân rộng, phù hợp với điều kiện kinh tế và đặc thù của từng địa phương trong vùng.
Theo định hướng có thể khai thác từ vai trò của bà Hiền trong lĩnh vực giáo dục và hoạt động bảo trợ người khuyết tật, đào tạo nghề cần đi cùng việc trang bị kỹ năng số, kỹ năng giao tiếp và khả năng thích ứng với môi trường làm việc hiện đại. Người khuyết tật có thể được hướng dẫn sử dụng công nghệ để học tập trực tuyến, bán sản phẩm qua mạng, cung cấp dịch vụ hoặc làm việc tại nhà tùy theo năng lực.
Để chương trình phát huy hiệu quả, cần có sự phối hợp giữa cơ sở giáo dục, Hội Bảo trợ người khuyết tật, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong đào tạo, thực hành, tuyển dụng và hỗ trợ đầu ra. Điều quan trọng là chuyển từ cách hỗ trợ đơn thuần sang trao cơ hội để người khuyết tật phát huy năng lực, tham gia thị trường lao động và đóng góp cho cộng đồng.
Qua chương trình, khi được tiếp cận giáo dục, việc làm và công nghệ một cách bình đẳng, người khuyết tật sẽ có thêm điều kiện phát huy khả năng, đóng góp cho gia đình và xã hội. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là hỗ trợ vượt qua khó khăn trước mắt, mà còn tạo nền tảng để họ tự chủ cuộc sống, hòa nhập và cùng tham gia vào quá trình phát triển trong kỷ nguyên số.
