Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Văn Khôi - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Thành viên Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ cho biết, Nghị quyết số 21-NQ/TW đã xác định rõ yêu cầu tiếp tục sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan theo hướng đồng bộ, thống nhất, hiện đại, khắc phục triệt để tình trạng chồng chéo, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị phát triển.
“Việc sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản không nên chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh các quy định kỹ thuật hay bổ sung điều kiện kinh doanh, mà cần hướng tới xây dựng một khuôn khổ pháp lý kiến tạo thị trường bất động sản hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Nếu Luật được xây dựng theo tư duy quản lý, thị trường sẽ tiếp tục vận hành bằng nhiều thủ tục, nhiều giấy phép và nhiều khâu xin - cho. Nếu Luật được xây dựng theo tư duy quản trị phát triển, Nhà nước sẽ tập trung xây dựng thể chế, dữ liệu, tiêu chuẩn, công cụ giám sát, tăng cường hậu kiểm, tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường. Đó cũng chính là tinh thần đổi mới mà Nghị quyết số 21-NQ/TW đã đặt ra”, TS. Nguyễn Văn Khôi khẳng định.
Thị trường bất động sản không chỉ là nơi diễn ra hoạt động mua bán nhà, đất mà còn là kênh phân bổ nguồn lực quan trọng của nền kinh tế, có mối liên hệ chặt chẽ với tài chính, tín dụng, đầu tư, xây dựng, quy hoạch, hạ tầng và an sinh xã hội. Vì vậy, Luật Kinh doanh bất động sản cần hướng tới mục tiêu khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển và phục vụ lợi ích chung của quốc gia.
Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, TS. Nguyễn Văn Khôi đề nghị các chuyên gia tập trung góp ý về những nội dung trọng tâm như mức độ thể chế hóa tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW trong Dự thảo Luật; phạm vi điều chỉnh để tránh chồng chéo với Luật Đất đai và Luật Nhà ở; cắt giảm các thủ tục làm gia tăng chi phí và kéo dài thời gian triển khai dự án; hoàn thiện quy định về chuyển nhượng dự án, huy động vốn, môi giới, sàn giao dịch, giao dịch điện tử và công khai thông tin; đồng thời bổ sung các cơ chế phát triển nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá phù hợp, bất động sản công nghiệp, logistics, du lịch và các loại hình bất động sản mới; và các ý kiến góp ý cần gắn với điều khoản cụ thể để cơ quan soạn thảo thuận lợi trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý.
Bà Hoàng Thu Hằng - Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng cho biết, Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) sẽ được Quốc hội xem xét theo quy trình hai kỳ họp. Sau khi tiếp thu ý kiến của các cơ quan, tổ chức và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự thảo mới gồm 10 chương, 61 điều, dự kiến cắt giảm 22 điều so với luật hiện hành.
Nội dung sửa đổi tập trung vào 5 nhóm vấn đề chính gồm: phân cấp, phân quyền; cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính; tháo gỡ các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn; thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực bất động sản; và hoàn thiện thể chế thị trường.
Nhằm giải quyết các bất cập phát sinh trong thực tế vận hành thị trường, dự thảo Luật ghi nhận nhiều quy định mang tính đột phá.
Thứ nhất, chuẩn hóa loại hình "Bất động sản lưu trú": Khái niệm nhà ở lưu trú (condotel, officetel, biệt thự du lịch...) chính thức được tách khỏi Luật Nhà ở và đưa vào Luật Kinh doanh Bất động sản với tên gọi, phạm vi pháp lý rõ ràng.
Thứ hai, cởi nút thắt chuyển nhượng dự án đang thế chấp: Dự thảo cho phép chuyển nhượng dự án chưa giải chấp nếu có văn bản chấp thuận của bên nhận thế chấp (tổ chức tín dụng), giúp doanh nghiệp linh hoạt giải quyết bài toán dòng tiền.
Thứ ba, tháo gỡ cho dự án chưa có Giấy chứng nhận: Công trình đã nghiệm thu đưa vào sử dụng nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu vẫn được phép giao dịch theo hình thức chuyển nhượng bất động sản hình thành trong tương lai.
Thứ tư, định danh bất động sản toàn quốc: Bắt buộc áp dụng mã định danh duy nhất cho từng bất động sản đưa vào kinh doanh, kết nối đồng bộ với Hệ thống thông tin nhà ở và thị trường bất động sản quốc gia.
Thứ năm, minh bạch tài chính và bảo vệ người mua nhà: Quy định về tiến độ thanh toán (không quá 95% giá trị hợp đồng khi chưa cấp Giấy chứng nhận) được nâng cấp từ Nghị định đưa trực tiếp vào Luật. Riêng 5% giá trị còn lại sẽ được chuyển vào tài khoản phong tỏa/bảo đảm, chỉ giải tỏa cho chủ đầu tư sau khi hoàn thành thủ tục cấp Giấy chứng nhận cho người mua.
Bà Hoàng Thu Hằng đề nghị các đại biểu tập trung góp ý trực tiếp vào từng điều khoản cụ thể để cơ quan soạn thảo kịp thời tiếp thu, hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội xem xét.
Tại Hội thảo, các đại biểu, chuyên gia đã đóng góp ý kiến cho Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), hướng tới hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ, khả thi và phù hợp với thực tiễn.
Kết luận hội thảo, TS. Nguyễn Văn Đính - Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam nhấn mạnh, các ý kiến tại hội thảo đều thống nhất đánh giá Dự thảo Luật đang đi đúng hướng khi thể hiện rõ tư duy đổi mới trong xây dựng pháp luật, đề cao tính minh bạch, cụ thể và khả thi.
“Tinh thần xuyên suốt của Dự thảo là hướng tới kiến tạo một thị trường bất động sản phát triển công khai, minh bạch, an toàn và bền vững; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân; đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường. Tuy nhiên, vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát và hoàn thiện để các quy định khi ban hành thực sự đi vào cuộc sống”, TS. Nguyễn Văn Đính nhấn mạnh.
