Phát biểu khai mạc phiên họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, thời gian qua, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật được Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Quốc hội và Chính phủ đặc biệt quan tâm, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và dành nhiều nguồn lực thực hiện.
Theo Thủ tướng, nhiều nút thắt, điểm nghẽn về thể chế đã được nhanh chóng tháo gỡ, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, khả thi và hiệu quả hơn, qua đó khơi thông các nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Trong 8 tháng năm 2026, Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua 24 luật và 10 nghị quyết quy phạm pháp luật. Riêng tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất vừa qua, Quốc hội đã thông qua 15 luật, 5 nghị quyết và cho ý kiến đối với 6 dự án luật.
Tháng 8/2026, Chính phủ đã tổ chức hai phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật nhằm chuẩn bị cho Kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026. Dự kiến tại kỳ họp này, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua và cho ý kiến đối với hơn 40 dự án luật, nghị quyết do Chính phủ trình.
Thủ tướng cho biết các dự án luật được xem xét tại phiên họp lần này đều có ý nghĩa quan trọng, liên quan trực tiếp đến cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, bảo đảm an ninh, quốc phòng, sức khỏe nhân dân, bảo vệ môi trường, phát triển thương mại, công nghiệp văn hóa và sở hữu trí tuệ. Nhiều nội dung mới được nghiên cứu, xem xét lần đầu, như hiến, ghép mô tạng, công nghiệp văn hóa, giao dịch hàng hóa phái sinh, an ninh dữ liệu, định danh và xác thực điện tử.
Tại phiên họp, Chính phủ đã xem xét, cho ý kiến đối với 11 dự án luật gồm Luật Đấu thầu (sửa đổi); Luật về văn bản quy phạm pháp luật; Luật An ninh dữ liệu; Luật Định danh và xác thực điện tử; Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh; Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.
Theo chỉ đạo của Thủ tướng, các thành viên Chính phủ tập trung nhận diện những điểm nghẽn thể chế, vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn, đồng thời rà soát tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của từng chính sách. Các dự án luật cũng được yêu cầu hạn chế tối đa quy định chồng chéo, mâu thuẫn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh.
Một yêu cầu xuyên suốt được Thủ tướng nhấn mạnh là phải chú trọng tổ chức thi hành pháp luật, rà soát kỹ thời điểm có hiệu lực, điều khoản chuyển tiếp và các văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm pháp luật đi vào cuộc sống, không để xảy ra “khoảng trống pháp lý”.
Đối với dự án Luật An ninh dữ liệu, Thủ tướng yêu cầu làm rõ cơ chế phân loại dữ liệu trong trường hợp một loại dữ liệu đồng thời thuộc nhiều tiêu chí, đồng thời rà soát cơ chế kiểm soát chuyển dữ liệu xuyên biên giới theo mức độ rủi ro và bảo đảm tương thích với các cam kết quốc tế. Phạm vi điều chỉnh cũng cần được thống nhất với pháp luật về an ninh mạng, dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân, tránh chồng chéo nghĩa vụ, thủ tục.
Với Luật Định danh và xác thực điện tử, Thủ tướng yêu cầu chỉ quy định bắt buộc định danh, xác thực điện tử đối với những đối tượng thực sự cần thiết; tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng, đồng thời rà soát những quy định có thể tạo gánh nặng tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp. Thủ tướng cũng yêu cầu chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm và nghiên cứu chuyển giao những nhiệm vụ Nhà nước không nhất thiết phải trực tiếp thực hiện cho doanh nghiệp, tổ chức xã hội.
Đối với dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Thủ tướng yêu cầu bảo đảm sự thống nhất với các luật liên quan, đặc biệt trong việc đấu giá quyền sử dụng khu vực biển và các phương thức phân bổ nguồn lực biển. Những vấn đề liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại và chủ quyền quốc gia phải được đánh giá đầy đủ, đồng thời bảo đảm phù hợp với pháp luật về đầu tư và các điều ước, cam kết quốc tế của Việt Nam.
Trong sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường, yêu cầu đặt ra là tiếp tục phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới mô hình tăng trưởng. Các ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp về kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, sản xuất, tái chế phế thải và sử dụng nước sau xử lý cũng được yêu cầu nghiên cứu, tiếp thu phù hợp.
Với Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện cơ chế quản lý dựa trên mức độ rủi ro, tăng cường hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc; đơn giản hóa, minh bạch hóa các thủ tục công bố, đăng ký, kiểm nghiệm. Dự thảo cũng cần bổ sung quy định phù hợp để quản lý hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số, thương mại điện tử, đồng thời nâng cao hiệu quả cảnh báo, thu hồi và xử lý thực phẩm không an toàn.
Đối với dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu, bổ sung các nguyên tắc thực hiện phù hợp với Hiến pháp, pháp luật liên quan và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Dự án cũng phải đánh giá đầy đủ tác động và khả năng cân đối ngân sách nhà nước, khả năng chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế đối với các chính sách dự kiến.
Trong sửa đổi Luật Đấu thầu, Thủ tướng yêu cầu cải cách mạnh mẽ, đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí nhưng vẫn bảo đảm chất lượng, cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả. Các quy định về phạm vi điều chỉnh, hình thức đấu thầu, kế hoạch lựa chọn nhà thầu, hành vi bị cấm, trách nhiệm của nhà thầu, nhà đầu tư, hủy thầu và hợp đồng cần tiếp tục được rà soát để tránh thất thoát tài sản nhà nước và hạn chế tiêu cực.
Với Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, Thủ tướng yêu cầu thống nhất các quy định về phí, giá dịch vụ, đồng thời chuẩn bị đầy đủ điều kiện về bộ máy, nhân lực, hạ tầng công nghệ và kết nối dữ liệu. Các quy định cần bảo đảm hoạt động hợp pháp của thị trường không bị gián đoạn và không phát sinh khoảng trống pháp lý khi luật có hiệu lực.
Đối với Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi), Thủ tướng yêu cầu tiếp tục thể chế hóa các chủ trương về cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính. Quá trình chuyển giao nhiệm vụ quản lý nhà nước về bảo hộ giống cây trồng giữa các bộ phải được thực hiện chặt chẽ, không làm gián đoạn hoạt động quản lý.
Về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Thủ tướng lưu ý phải bám sát các chủ trương của Đảng, làm rõ phạm vi điều chỉnh và tính chất “chuỗi giá trị” của công nghiệp văn hóa. Các chính sách về tài sản trí tuệ, tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ, phát triển hạ tầng và ưu đãi đối với tài sản trí tuệ gốc, sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm phải bảo đảm khả thi khi triển khai.
Đối với Luật về văn bản quy phạm pháp luật, Thủ tướng giao Bộ Tư pháp chủ trì rà soát việc cắt giảm các hình thức văn bản, đơn giản hóa quy trình xây dựng, ban hành luật, pháp lệnh. Dự án cần hướng tới hồ sơ lập pháp thống nhất, xuyên suốt, tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và xây dựng hồ sơ lập pháp điện tử, đồng thời có tiêu chí rõ ràng để đánh giá nguy cơ chính sách bị lợi dụng cho tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Kết luận phiên họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ trưởng, trưởng ngành trực tiếp chỉ đạo tiếp thu tối đa ý kiến của thành viên Chính phủ, ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp và kết luận tại phiên họp. Các cơ quan chủ trì soạn thảo phải rà soát kỹ tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, đồng bộ và khả thi; không đưa vào dự án những chính sách chưa được đánh giá đầy đủ hoặc không trực tiếp phục vụ mục tiêu sửa đổi.
Thủ tướng đồng thời yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm chất lượng và tiến độ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, báo cáo Quốc hội tại kỳ họp cuối năm.
Đối với các dự án luật dự kiến trình Kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI nhưng chưa được xem xét tại các phiên họp chuyên đề tháng 8, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành tiếp tục tập trung nguồn lực, trong đó có những dự án quan trọng như Luật Đầu tư (sửa đổi), Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất, Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Khi trình dự án luật, các cơ quan phải trình đồng thời dự thảo văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành.
Đối với các luật, nghị quyết mới được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương xây dựng, hoàn thiện văn bản quy định chi tiết, chấm dứt tình trạng chậm ban hành và không để phát sinh khoảng trống pháp lý.
Thủ tướng giao các Phó Thủ tướng theo lĩnh vực được phân công trực tiếp chỉ đạo, đôn đốc việc hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết, kịp thời xử lý những vấn đề vượt thẩm quyền của các bộ, cơ quan, góp phần bảo đảm tiến độ và chất lượng chương trình xây dựng pháp luật.
