Đất có nguồn gốc hợp pháp từ trước năm 1975
Theo trình bày của bà Phạm Thị Nguyệt (SN 1962, ngụ TP.HCM), khu đất hơn 19 ha, tọa lạc trên đường Gò Cát, phường Phú Hữu (nay là phường Long Trường, TP.HCM) do cụ Tăng Như Hoa và cụ Nguyễn Thị Hổ mua hợp pháp từ năm 1966 và tổ chức canh tác ổn định.
Sau năm 1975, gia đình tiếp tục sản xuất trên toàn bộ diện tích đất. Đến năm 1977, thực hiện chủ trương của Nhà nước, gia đình đưa đất vào Hợp tác xã. Khi Hợp tác xã giải thể vào giai đoạn 1989 - 1990, gia đình bà Nguyệt cho biết đã làm thủ tục nhận lại đất và tiếp tục quản lý, sử dụng ổn định cho đến nay.
Theo hồ sơ vụ án hành chính, TAND TP.HCM từng xác định nguồn gốc khu đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của cụ Tăng Như Hoa và cụ Nguyễn Thị Hổ. Tuy nhiên, sau khi đất được đưa vào Tập đoàn sản xuất, đến thời điểm tập đoàn giải thể, phần lớn diện tích không được hoàn trả mà tiếp tục bị các hộ dân khác quản lý, kê khai theo Chỉ thị 299/TTg, dẫn đến tranh chấp kéo dài nhiều năm.
Trong quá trình khiếu kiện hành chính đòi lại đất, bà Phạm Thị Nguyệt cho biết có quen bà V.T.A do người quen giới thiệu. Theo trình bày của bà Nguyệt, lợi dụng thời điểm gia đình đang vướng tranh chấp phức tạp, hạn chế hiểu biết pháp luật, bà A tiếp cận, tạo lòng tin và hứa hỗ trợ thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan. Tin tưởng, bà Nguyệt đã ký hợp đồng “giao khoán công việc”, giao cho bà A hỗ trợ pháp lý theo thỏa thuận.
Sau đó, theo bà Nguyệt, bà A đã lập tổng cộng sáu văn bản với nhiều nội dung như: cam kết về nguồn gốc thửa đất, cam kết ủy quyền, hợp đồng bảo mật thông tin, cam kết xác định ranh giới thửa đất… Các văn bản này, theo gia đình bà Nguyệt, nhằm phục vụ việc hoàn thiện hồ sơ khiếu kiện hành chính, không phải giao dịch chuyển nhượng đất.
Tuy nhiên, ngày 18/7/2022, bà V.T.A khởi kiện bà Nguyệt và ông Tăng Văn Hiệp tại TAND, yêu cầu công nhận việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất, buộc bị đơn giao đất và giấy tờ. Kèm theo đơn khởi kiện, nguyên đơn cung cấp các giấy tờ photo gồm: “Hợp đồng chuyển nhượng đất” đề ngày 2/10/2018; “Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất” đề ngày 9/9/2019; cùng “Giấy biên nhận tiền mặt” với tổng số tiền được cho là 145 tỉ đồng.
Gia đình bà Nguyệt khẳng định không ký các hợp đồng nêu trên, không nhận tiền và cho rằng toàn bộ giấy tờ này là giả mạo, do một phía tự ý ngụy tạo.
Nhiều mâu thuẫn về diện tích, pháp lý và việc giao tiền
Theo đơn cầu cứu gửi các cơ quan chức năng, gia đình bà Nguyệt chỉ ra nhiều điểm bất hợp lý trong hồ sơ khởi kiện. Cụ thể, diện tích đất mà bà A cho rằng đã nhận chuyển nhượng lên đến 80.000 m², nhưng trên thực tế không có thửa đất hay bản vẽ nào thể hiện đúng diện tích này.
Khu vực đất liên quan đã được cấp giấy chứng nhận từ năm 1998, hình thành dự án khu dân cư từ năm 2013 và hiện có khoảng 100 căn nhà xây dựng kiên cố, với hơn 120 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp cho các hộ dân.
Đáng chú ý, tại biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 17/10/2024, bà V.T.A không trực tiếp tham gia mà ủy quyền cho người khác, trong khi trước đó lại khai đã trực tiếp giao tiền cho vợ chồng bà Nguyệt tại khu đất. Gia đình bà Nguyệt cho rằng lời khai này có dấu hiệu mâu thuẫn, cần được xác minh rõ về thời gian, địa điểm và nguồn tiền giao dịch, nhất là với số tiền lên đến hàng trăm tỉ đồng.
Từ đó, ông Tăng Văn Hiệp và bà Phạm Thị Nguyệt đề nghị TAND thu thập bổ sung chứng cứ, xác minh tại địa phương, làm rõ tình trạng pháp lý các thửa đất, đồng thời xem xét chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra nếu phát hiện dấu hiệu giả mạo giấy tờ, lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Gia đình bà Nguyệt cho rằng việc làm rõ bản chất các hợp đồng chuyển nhượng bị cho là giả mạo không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của họ, mà còn tránh phát sinh hệ lụy pháp lý nghiêm trọng đối với hàng trăm hộ dân đang sinh sống ổn định trên khu đất tranh chấp suốt nhiều năm qua.
Liên quan đến vụ việc, ngày 18/12, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM đã tuyên chấp nhận kháng cáo của bà Phạm Thị Nguyệt, hủy bản án hành chính sơ thẩm số 124 ngày 21/4/2025 của TAND TP.HCM và giao hồ sơ về cho TAND TP.HCM giải quyết lại theo đúng quy định pháp luật.
Vụ án hành chính phát sinh từ yêu cầu của bà Nguyệt đề nghị hủy 27 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cùng nhiều quyết định giải quyết tranh chấp do UBND quận 9 (cũ) ban hành. Các bên bị kiện gồm UBND TP Thủ Đức (cũ) và UBND TP.HCM cũ.
Tại phiên tòa phúc thẩm, luật sư Bùi Xuân Dương (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), người bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho bà Nguyệt, cho rằng bản án sơ thẩm còn nhiều thiếu sót; từ việc bỏ sót người tham gia tố tụng đến không thu thập đầy đủ hồ sơ các quyết định bị kiện và tài liệu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
