Tại sự kiện, các đại biểu và du khách đã có dịp tìm hiểu sâu hơn về lịch sử hình thành và phát triển của phở Vân Cù trong dòng chảy văn hóa ẩm thực Việt Nam. Đình làng Vân Cù từ lâu được xem là một trong những cái nôi của nghề nấu phở truyền thống, nơi lưu giữ nhiều câu chuyện về nguồn gốc nghề và hành trình những người con xa quê mang theo bí quyết gia truyền đi khắp mọi miền, góp phần lan tỏa và định hình thương hiệu phở Việt.
Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Nguyễn Văn Sinh - Chủ tịch UBND xã Nam Đồng, Trưởng Ban Chỉ đạo tổ chức Festival Phở năm 2026 nhấn mạnh, làng Vân Cù được biết đến là cái nôi của nghề phở Việt. Các "thương hiệu phở" tại đây đều được truyền lại từ nhiều đời. Người Vân Cù đã mang gánh phở của mình đi khắp nơi lập nghiệp, góp phần quan trọng trong việc hình thành món phở và phổ biến đến đại chúng trong và ngoài nước.
Được biết, để làm nên một bát phở truyền thống, bên cạnh các nguyên liệu đều phải được tuyển chọn chuẩn chỉ, người làng Vân Cù còn nắm giữ bí quyết về bánh phở tự tráng thủ công đạt tiêu chí “mềm, mỏng, dai”.
Qua nhiều thế hệ, làng nghề phở Vân Cù vẫn được các gia đình gìn giữ, truyền dạy như một gia nghiệp và cũng là một di sản văn hóa của cộng đồng. Không chỉ là kế sinh nhai, nghề phở còn thể hiện tinh thần cần cù, sáng tạo và lòng tự hào của người dân địa phương với nghề truyền thống của quê hương.
Hiện nay, làng nghề phở Vân Cù có khoảng 80 hội viên của Hiệp hội văn hóa ẩm thực tỉnh Ninh Bình đang sinh sống, làm nghề trên khắp cả nước và nước ngoài. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục quảng bá phở Việt ra thế giới, đồng thời góp phần xây dựng hồ sơ khẳng định phở là một giá trị văn hóa ẩm thực tiêu biểu của Việt Nam, hướng tới mục tiêu được vinh danh tầm cỡ quốc tế.
Bà Lê Thị Thiết – Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực tỉnh Ninh Bình khẳng định, dù trải qua nhiều biến đổi của thời gian, phở Vân Cù vẫn giữ được những nét đặc trưng truyền thống. Từ nền tảng phở cổ truyền, nhiều địa phương đã sáng tạo ra các biến thể phong phú, song những thương hiệu như phở Vân Cù hay Phở Nam Định vẫn giữ vị trí riêng và được đông đảo thực khách trong và ngoài nước yêu mến.
“Phở Nam Định đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là động lực quan trọng để góp phần bổ sung cơ sở thực tiễn và dữ liệu để hoàn thiện hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận phở Việt là Di sản thế giới” – bà Thiết nhấn mạnh.
Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu và du khách đã trực tiếp tham quan quy trình chế biến phở, từ khâu chuẩn bị nguyên liệu đến nấu nước dùng và hoàn thiện món ăn, đồng thời thưởng thức những tô phở do chính các nghệ nhân của làng nghề thực hiện. Hoạt động này không chỉ mang đến trải nghiệm thực tế mà còn góp phần nâng cao nhận thức về giá trị của nghề truyền thống trong đời sống hiện đại.
Cũng tại chương trình, Ban Tổ chức đã vinh danh 07 nghệ nhân tiêu biểu có nhiều đóng góp trong việc gìn giữ, phát triển và lan tỏa nghề phở truyền thống Vân Cù. Đây được xem là sự ghi nhận xứng đáng đối với những cá nhân đã góp phần bảo tồn một giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương.
Chương trình tham quan, trải nghiệm phở Vân Cù không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị làng nghề truyền thống mà còn mở ra hướng phát triển du lịch gắn với trải nghiệm văn hóa, tăng tính tương tác giữa du khách và cộng đồng. Trong bối cảnh Ninh Bình đang hướng tới phát triển du lịch bền vững, những mô hình như vậy được kỳ vọng sẽ trở thành sản phẩm đặc trưng, góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất Cố đô và tạo sinh kế ổn định cho người dân.
Theo kế hoạch, Festival Phở 2026 với chủ đề “Phở Việt – Di sản sống trong lòng thời đại” sẽ chính thức khai mạc vào ngày 20/3 tại không gian phố đi bộ Thiên Trường, hứa hẹn mang đến nhiều hoạt động phong phú, tiếp tục tôn vinh và lan tỏa giá trị của phở Việt trong đời sống đương đại.
