Công nghệ AI theo dõi liên tục quá trình phát triển của phôi
Trong thụ tinh trong ống nghiệm, việc lựa chọn phôi để chuyển vào tử cung là một khâu quan trọng, đặc biệt với những phụ nữ lớn tuổi, người có dự trữ buồng trứng thấp hoặc từng chuyển phôi thất bại nhiều lần.
Theo Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Quốc Anh, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học Việt Mỹ, Bệnh viện đa khoa Việt Mỹ (Thành phố Hồ Chí Minh), việc đánh giá phôi không nên chỉ dựa vào hình dáng bên ngoài, bởi những phôi có hình thái tương tự nhau vẫn có thể có quá trình phát triển khác nhau. “Phôi cũng không nên được đánh giá chỉ qua một tấm ảnh đẹp”, bác sĩ Quốc Anh nhấn mạnh.
Với những người bệnh có số lượng phôi hạn chế, việc lựa chọn phôi càng cần được cân nhắc thận trọng. Một phôi có hình thái tốt tại thời điểm quan sát chưa phản ánh đầy đủ những diễn biến trước đó trong quá trình nuôi cấy. Vì vậy, thông tin về sự phát triển của phôi qua từng giai đoạn có thể giúp bác sĩ có thêm cơ sở đánh giá, thay vì chỉ dựa vào hình ảnh tại một thời điểm nhất định.
Với phương pháp nuôi cấy truyền thống, chuyên viên phôi học thường quan sát phôi dưới kính hiển vi tại những thời điểm nhất định như 16-18 giờ sau thụ tinh, ngày thứ hai, thứ ba hoặc thứ năm. Việc đánh giá chủ yếu dựa vào số lượng, kích thước, độ đồng đều của tế bào và tỷ lệ mảnh vỡ tế bào.
Tuy nhiên, phương pháp này không ghi nhận đầy đủ những thay đổi diễn ra giữa các lần quan sát.
Thạc sĩ Nguyễn Thiện Thực, Trưởng phòng xét nghiệm thụ tinh trong ống nghiệm của Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học Việt Mỹ cho biết, hệ thống time-lapse GERI được tích hợp camera ngay trong tủ nuôi cấy, tự động ghi nhận hình ảnh phôi theo khoảng thời gian cài đặt.
Các hình ảnh được ghép thành video, cho phép chuyên viên theo dõi quá trình phân chia tế bào, phôi nén và hình thành phôi nang mà không cần đưa phôi ra ngoài tủ nuôi cấy để quan sát.
Nhờ chuỗi hình ảnh được ghi nhận trong suốt quá trình nuôi cấy, chuyên viên phôi học có thể xem lại các mốc phát triển của từng phôi, đặc biệt là thời điểm diễn ra sự phân chia tế bào. Đây là những thông tin khó ghi nhận đầy đủ nếu chỉ quan sát phôi vào một số thời điểm cố định.
Bác sĩ Nguyễn Quốc Anh ví von, nếu cách quan sát truyền thống giống như xem một bộ ảnh thì time-lapse giúp chuyên viên phôi học xem thêm cả một cuốn phim về quá trình phôi phát triển. Sự khác biệt này giúp việc đánh giá không chỉ dựa vào hình thái bên ngoài mà còn có thêm dữ liệu về diễn biến phát triển của phôi.
Điểm mới của kỹ thuật này là thay vì chỉ đánh giá phôi qua những hình ảnh riêng lẻ, chuyên viên có thể theo dõi cả quá trình phát triển, qua đó có thêm dữ liệu để nhận định tiềm năng của từng phôi.
Đặc biệt, dữ liệu hình ảnh từ hệ thống time-lapse còn được phân tích bằng phần mềm trí tuệ nhân tạo A2. Phần mềm hỗ trợ chấm điểm, xếp hạng phôi và cung cấp thêm thông tin để chuyên viên phôi học cân nhắc thứ tự ưu tiên chuyển phôi.
Hiện công nghệ này đã được triển khai thường quy tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và Nam học Việt Mỹ, hỗ trợ theo dõi phôi từ ngày thứ nhất đến ngày thứ năm của quá trình nuôi cấy.
AI hỗ trợ lựa chọn phôi nhưng không thay thế bác sĩ
Theo bác sĩ Nguyễn Quốc Anh, trí tuệ nhân tạo có khả năng hỗ trợ phân tích lượng lớn hình ảnh phôi, giúp ê-kíp điều trị có thêm căn cứ khi lựa chọn phôi chuyển.
Tuy nhiên, điểm số do AI đưa ra không phải yếu tố duy nhất quyết định chất lượng phôi.
Thạc sĩ Nguyễn Thiện Thực cho biết, những tình huống như tế bào chồng lấp, phôi xoay hướng hoặc phân chia bất thường có thể khiến thuật toán nhận diện chưa chính xác. Do đó, chuyên viên phôi học vẫn phải kiểm tra, đối chiếu và hiệu chỉnh kết quả khi cần thiết.
Ngoài khả năng nhận diện của thuật toán, chất lượng dữ liệu đầu vào cũng ảnh hưởng đến kết quả phân tích. Theo Thạc sĩ Nguyễn Thiện Thực, vị trí đặt phôi, môi trường nuôi cấy và cách chuẩn bị đĩa nuôi cấy đều có thể tác động đến hình ảnh thu được. Vì vậy, vai trò của chuyên viên phôi học không chỉ là đọc kết quả AI mà còn phải bảo đảm chất lượng dữ liệu và kiểm tra tính phù hợp của những nhận định do phần mềm cung cấp.
Bên cạnh đó, một phôi có hình thái đẹp hoặc điểm AI cao không đồng nghĩa chắc chắn bình thường về nhiễm sắc thể hay sẽ phát triển thành thai kỳ thành công.
Bác sĩ Quốc Anh lưu ý, hiện chưa có đủ cơ sở để khẳng định time-lapse kết hợp AI giúp tăng tỷ lệ trẻ sinh sống ở tất cả nhóm bệnh nhân. Giá trị nổi bật của công nghệ là cung cấp thêm dữ liệu về quá trình phát triển của phôi, hỗ trợ đánh giá và lựa chọn phôi phù hợp.
Thông tin này cũng giúp bác sĩ cân nhắc thứ tự chuyển phôi và phương án chuyển một phôi nhằm hạn chế nguy cơ đa thai so với chuyển nhiều phôi, hướng tới thai kỳ an toàn hơn.
Theo bác sĩ Quốc Anh, hiệu quả của kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cần được nhìn nhận qua kết quả lâm sàng, đặc biệt là tỷ lệ trẻ sinh sống, chứ không chỉ căn cứ vào điểm số đánh giá phôi. Do đó, người bệnh cũng cần được giải thích rõ về lợi ích, giới hạn và chi phí khi lựa chọn ứng dụng công nghệ này.
Theo các chuyên gia, việc ứng dụng AI cần kết hợp với đánh giá chuyên môn, tình trạng sinh sản và tiền sử điều trị của từng người bệnh. Công nghệ đóng vai trò hỗ trợ quyết định, thay vì thay thế chuyên viên phôi học.
Đối với các cặp vợ chồng hiếm muộn, nhất là những trường hợp có ít phôi để lựa chọn, khả năng theo dõi toàn bộ quá trình phát triển của phôi giúp bác sĩ có thêm cơ sở xây dựng phương án điều trị phù hợp.
