Thử thách vòng đồng và hành trình đi “hỏi chồng” đầy thú vị
Hình ảnh đoàn nhà gái rộn ràng sang đón chú rể khiến nhiều du khách lần đầu chứng kiến không khỏi thích thú. Khác với quan niệm phổ biến của nhiều dân tộc, trong văn hóa Ê Đê, người phụ nữ luôn giữ vai trò chủ động trong hôn nhân.
Theo phong tục truyền thống, sau mùa rẫy, khi lúa đã đầy kho, rượu đã được ủ và gia đình chuẩn bị đầy đủ lễ vật, các cô gái Ê Đê sẽ chủ động tìm kiếm người mình yêu thương. Khi đã ưng thuận một chàng trai, cô gái sẽ thưa chuyện với cha mẹ để gia đình sang nhà trai làm lễ hỏi chồng. Nếu hai bên thuận tình, cô gái sẽ về sống bên gia đình chồng từ một đến ba năm theo thỏa thuận. Khoảng thời gian ở dâu này được xem là dịp để cô dâu thể hiện sự chăm chỉ, hiếu thảo và trách nhiệm với gia đình nhà trai trước khi chính thức đón chồng về nhà mình.
Khi nhà gái hoàn thành đầy đủ lễ vật đã cam kết và hết thời gian ở dâu, nghi thức rước rể mới chính thức được tiến hành. Trên hành trình rước rể về, bạn bè và người thân nhà gái sẽ liên tục chặn đường, trêu đùa đoàn rước. Muốn tiếp tục hành trình, chú rể phải trao tặng một chiếc vòng đồng. Đồng bào Ê Đê quan niệm rằng, càng trải qua nhiều thử thách trên đường về nhà vợ thì cuộc sống hôn nhân sau này càng vững bền, đôi trẻ càng có thêm sức mạnh để vượt qua những khó khăn. Chiếc vòng đồng lúc này không đơn thuần là lễ vật, mà đã trở thành lời hứa về sự thủy chung, son sắt.
Nghi thức cầu phúc thiêng liêng và giá trị văn hóa bền vững
Khi đoàn rước về đến nhà gái, già làng thay mặt hai họ thực hiện các nghi lễ truyền thống. Điểm nhấn thiêng liêng nhất của buổi lễ là nghi thức cầu phúc. Già làng sẽ dùng bông gòn nhúng vào tô đồng đựng nước rồi quét lên chân đôi vợ chồng ba lần nhằm mời thần linh chứng giám và ban phúc lành cho cuộc hôn nhân.
Ngay sau đó, già làng trao cần rượu cho đôi uyên ương, đeo vòng đồng vào tay cô dâu và chú rể trước sự chứng kiến của họ hàng, dân làng. Đây là lời tuyên bố chính thức hai trẻ đã thành vợ thành chồng. Chiếc vòng đồng trở thành biểu tượng cho sự gắn kết bền chặt, nhắc nhở hai người phải luôn yêu thương, thủy chung, cùng nhau lao động và nuôi dạy con cái. Đặc biệt theo phong tục, nếu một trong hai người thay lòng đổi dạ hoặc phá vỡ hôn nhân thì phải bồi hoàn toàn bộ sính lễ của đám cưới. Vì thế, chiếc vòng đồng còn mang ý nghĩa ràng buộc lớn về trách nhiệm và danh dự. Tiếp đó, đôi vợ chồng cùng uống chung ché rượu cần, đổi cần rượu cho nhau và ăn chung miếng cơm như một lời nguyện ước sẽ cùng chia ngọt sẻ bùi, đồng cam cộng khổ.
Có mặt theo dõi toàn bộ nghi thức, nhiều du khách tỏ ra hào hứng vì đây là lần hiếm hoi họ được tận mắt chứng kiến lễ rước rể độc đáo của người Ê Đê. Anh Phương Đông (đến từ phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk), một du khách tham gia chương trình chia sẻ: “Chúng tôi rất thích nghi lễ này. Hành trình nhà gái đón nhà trai cùng các nghi thức chính thức nên duyên vợ chồng đều rất ý nghĩa. Tôi mong nét đẹp này sẽ tiếp tục được gìn giữ, phát huy để con cháu sau này còn được biết đến, đồng thời có thêm nhiều chương trình giới thiệu bản sắc văn hóa Ê Đê tới đông đảo du khách”.
Bước ra khỏi không gian buôn làng để đến gần hơn với công chúng, việc tái hiện nghi lễ rước rể độc đáo này không chỉ tôn vinh vị thế mang tính biểu tượng của người phụ nữ trong xã hội mẫu hệ Ê Đê, mà còn mở ra hướng đi bền vững cho du lịch văn hóa Đắk Lắk. Đó là lời khẳng định mạnh mẽ: Di sản chỉ thực sự sống khi nó chạm được vào trái tim của cộng đồng và du khách.
