Kỳ thi do UBND TP Hà Nội chỉ đạo, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Hội đồng IOAA quốc tế và các đơn vị liên quan tổ chức. Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội là cơ quan chủ trì, Đại học Phenikaa là địa điểm chính tổ chức các hoạt động chuyên môn và điều hành kỳ thi.
Phát biểu tại Họp báo, ông Nguyễn Văn Hiền - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Phó Trưởng ban Thường trực Ban tổ chức IOAA 2026 cho biết, đây là sự kiện giáo dục - khoa học quốc tế dành cho học sinh trung học phổ thông, góp phần phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn, đồng thời mở rộng giao lưu học thuật, trao đổi khoa học và hợp tác quốc tế.
IOAA được tổ chức lần đầu vào năm 2007 tại Chiang Mai, Thái Lan. Sau gần hai thập kỷ, kỳ thi lần thứ 19 tại Hà Nội ghi nhận quy mô lớn với 67 đội đăng ký, gồm 65 đội quốc tế và 2 đội Việt Nam, với 320 thí sinh chính thức tranh tài.
Việt Nam tham dự IOAA 2026 với 10 học sinh được tuyển chọn theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Kể từ lần đầu tham gia IOAA năm 2016 tại Ấn Độ, đội tuyển Việt Nam đã nhiều lần đạt thành tích cao tại các kỳ thi tổ chức ở Thái Lan, Trung Quốc, Hungary, Colombia, Georgia, Ba Lan và Brazil.
Chương trình chuyên môn của IOAA 2026 gồm thi lý thuyết, phân tích dữ liệu, quan sát và đồng đội. Ở phần thi lý thuyết, thí sinh giải các bài toán chuyên sâu về thiên văn học và vật lý thiên văn. Phần phân tích dữ liệu yêu cầu thí sinh xử lý, phân tích và diễn giải các dữ liệu thiên văn. Phần thi quan sát gồm nội dung sử dụng kính thiên văn và thực hiện nhiệm vụ tại Nhà chiếu hình vũ trụ. Các thí sinh cũng phối hợp giải quyết nhiệm vụ chuyên môn trong phần thi đồng đội.
Đề thi được xây dựng bằng tiếng Anh, sau đó trưởng đoàn thực hiện việc dịch đề theo quy trình chuyên môn và bảo mật của IOAA. Kết quả, huy chương, giải thưởng và giấy chứng nhận được Hội đồng quốc tế và Ban Giám khảo xem xét, phê duyệt theo Điều lệ IOAA.
Với 320 thí sinh dự thi, cơ cấu giải thưởng dự kiến có khoảng 60% thí sinh đạt giải, gồm Huy chương Vàng, Huy chương Bạc, Huy chương Đồng, Bằng khen và các giải thưởng đặc biệt.
Theo ông Nguyễn Văn Hiền, điểm đáng chú ý của IOAA 2026 không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở hệ thống thiết bị và hạ tầng chuyên môn phục vụ các phần thi. Trong đó có kính thiên văn Sky-Watcher BK P15075 EQ3, Nhà chiếu hình vũ trụ có mái vòm đường kính 16m, hệ thống máy chiếu Sony GTZ380, phần mềm SkyExplorer và phần mềm chấm thi Olympify.
Trong đợt khảo sát từ ngày 29/6 – 4/7, Đoàn khảo sát của Ủy ban IOAA quốc tế đã kiểm tra các điều kiện phục vụ kỳ thi, gồm phòng thi, kính thiên văn, hạ tầng công nghệ, nhà chiếu hình vũ trụ, khu lưu trú và các khu vực phục vụ hậu cần. Đoàn đánh giá cao công tác chuẩn bị, trong đó đặc biệt ghi nhận hệ thống Nhà chiếu hình vũ trụ tại Đại học Phenikaa.
Theo kế hoạch của Hà Nội, việc tổ chức IOAA 2026 phải bảo đảm khách quan, minh bạch, khoa học, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu chuyên môn, kỹ thuật theo quy chế của IOAA, đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, y tế và các điều kiện đối ngoại trong toàn bộ quá trình tổ chức.
Ban Tổ chức đã phối hợp với Bộ Ngoại giao và Bộ Công an hỗ trợ các đoàn thực hiện thủ tục thị thực, nhập cảnh theo quy định. Các phương án bảo đảm an ninh, trật tự, phòng cháy, chữa cháy, y tế, an toàn thực phẩm và ứng phó tình huống đột xuất cũng được triển khai.
IOAA 2026 dự kiến đón 490 đại biểu quốc tế, gồm 5 thành viên Hội đồng IOAA quốc tế và 485 người tham dự, trong đó có 320 thí sinh, 124 lãnh đội, 37 quan sát viên và 4 khách mời. Gần 300 nhân sự được huy động phục vụ kỳ thi, gồm 140 sinh viên tình nguyện, 70 giáo viên tiếng Anh, 22 kỹ thuật viên khảo thí cùng đội ngũ công nghệ thông tin, lễ tân và phục vụ.
Bên cạnh các phần thi chuyên môn, Ban Tổ chức bố trí chương trình giao lưu văn hóa và tham quan một số di sản, danh thắng tiêu biểu của Hà Nội như: Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám và Làng gốm Bát Tràng.
Các hoạt động này tạo điều kiện để học sinh, lãnh đội và thành viên các đoàn quốc tế tìm hiểu thêm về lịch sử, văn hóa và đời sống của Thủ đô, đồng thời mở rộng giao lưu giữa học sinh Việt Nam với bạn bè quốc tế.
Việc Hà Nội đăng cai IOAA 2026 cũng nằm trong định hướng tăng cường giao lưu học thuật, trao đổi khoa học và hợp tác giáo dục quốc tế, đồng thời quảng bá hình ảnh Thủ đô là một trung tâm giáo dục, khoa học, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.
Theo chương trình, lễ khai mạc IOAA 2026 diễn ra lúc 15h ngày 26/9 tại Đại học Phenikaa. Các phần thi và hoạt động giao lưu được tổ chức từ ngày 27/9 – 3/10. Lễ bế mạc và trao giải diễn ra lúc 15h ngày 4/10 tại Đại học Phenikaa. Lịch trình có thể được điều chỉnh khi cần thiết do yêu cầu chuyên môn, thời tiết, an toàn hoặc công tác tổ chức.
Với việc lần đầu đăng cai một kỳ Olympic khoa học quốc tế trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn, Hà Nội đã chuẩn bị hệ thống cơ sở vật chất, nhân lực và các phương án bảo đảm an ninh, an toàn, hậu cần nhằm phục vụ kỳ thi theo yêu cầu của Hội đồng IOAA quốc tế.
