Ngành tôm Việt Nam: Tháo gỡ điểm nghẽn, lấy công nghệ và chuyển đổi số làm động lực

Ngành tôm Việt Nam tiếp tục tăng trưởng trong năm 2026, với sản lượng ước đạt 1,469 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu 10 tháng đạt 4,22 tỷ USD. Tuy nhiên, chi phí sản xuất cao, liên kết chuỗi thiếu bền vững và hạn chế về hạ tầng vẫn là những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Đẩy mạnh công nghệ, chuyển đổi số và tổ chức lại sản xuất được xác định là hướng đi quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh.
h1-1795266949.jpg
Phát biểu tại hội nghị, ông Võ Văn Hưng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Tăng trưởng tích cực nhưng còn nhiều điểm nghẽn

Ngày 21/11, tại tỉnh Cà Mau diễn ra Hội nghị tổng kết phát triển ngành tôm nước lợ năm 2026, triển khai kế hoạch sản xuất năm 2027, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng đánh giá, ngành tôm Việt Nam đã duy trì đà tăng trưởng tích cực dù đối mặt nhiều khó khăn từ thị trường, thời tiết, môi trường và dịch bệnh.

Theo báo cáo của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, năm 2026, diện tích nuôi tôm nước lợ đạt 759.566ha, tăng 0,6% so với năm 2025; sản lượng ước đạt 1.469.045 tấn, tăng 4,5% và vượt 4,9% kế hoạch. Kim ngạch xuất khẩu tôm trong 10 tháng đạt khoảng 4,22 tỷ USD, tăng 9%.

Đáng chú ý, Đồng bằng sông Cửu Long chiếm 93,6% diện tích và khoảng 87,9% sản lượng tôm nước lợ cả nước. Đây là vùng sản xuất trọng điểm, sở hữu lợi thế lớn về điều kiện tự nhiên, kinh nghiệm sản xuất, năng lực chế biến và đa dạng mô hình nuôi.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Võ Văn Hưng chỉ rõ, giá thành sản xuất còn cao, chất lượng con giống chưa đồng đều, tỷ lệ nuôi thành công thiếu ổn định. Sản xuất nhỏ lẻ, hạ tầng vùng nuôi chưa đồng bộ, liên kết giữa người nuôi, hợp tác xã và doanh nghiệp chưa bền vững cũng làm hạn chế năng lực cạnh tranh của ngành tôm Việt Nam.

h3-1795266976.jpg
Đại biểu tham dự hội nghị ngành Tôm nước lợ năm 2026

Đẩy mạnh công nghệ, chuyển đổi số để nâng sức cạnh tranh

Một trong những hướng tháo gỡ điểm nghẽn được đặt ra là đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi sản xuất. Theo báo cáo, tỷ lệ cơ sở nuôi tôm được cấp mã số mới đạt khoảng 24,5% tổng số cơ sở thuộc diện phải đăng ký. Dữ liệu về con giống, vật tư đầu vào, môi trường, dịch bệnh và quá trình nuôi chưa được kết nối đồng bộ, gây khó khăn cho quản lý và truy xuất nguồn gốc.

Năm 2027, ngành tôm cần ưu tiên xây dựng cơ sở dữ liệu vùng nuôi; ứng dụng nhật ký sản xuất điện tử, quan trắc môi trường tự động và hệ thống cảnh báo dịch bệnh sớm. Đồng thời, nhân rộng có chọn lọc các mô hình nuôi nhiều giai đoạn, Biofloc, tuần hoàn nước, gắn công nghệ với mục tiêu giảm chi phí, nâng tỷ lệ sống và hiệu quả kinh tế.

h2-1795266973.jpg
Phát biểu tại hội nghị, ông Hồ Thanh Thủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau

Phát biểu tại hội nghị, ông Hồ Thanh Thủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, cho biết địa phương định hướng phát triển ngành tôm hiện đại, sinh thái và bền vững; tập trung nâng cao chất lượng con giống, phát triển vùng nuôi đạt chuẩn, củng cố hợp tác xã và tăng cường liên kết với doanh nghiệp.

Cà Mau hiện đã hình thành 48 chuỗi liên kết với khoảng 38.169ha tham gia liên kết, chứng nhận. Đây là nền tảng để địa phương phát huy lợi thế tôm – rừng, tôm – lúa, đồng thời mở rộng ứng dụng công nghệ cao và truy xuất nguồn gốc.

Theo kế hoạch, năm 2027, ngành tôm Việt Nam phấn đấu đạt sản lượng 1,5 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu từ 4,6–4,7 tỷ USD. Trọng tâm không chỉ là tăng sản lượng mà còn giảm giá thành, nâng cao tỷ lệ nuôi thành công, phát triển chế biến sâu và nâng giá trị sản phẩm.

h4-1795266975.jpg
Quang cảnh tại hội nghị ngành Tôm nước lợ năm 2026

Việc tháo gỡ đồng bộ các điểm nghẽn về giống, hạ tầng, công nghệ, dữ liệu và liên kết chuỗi sẽ tạo động lực để ngành tôm Việt Nam chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển dựa trên chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh quốc tế.