IOAA 2026 diễn ra tại Hà Nội từ ngày 25/9 - 5/10, là kỳ thi quốc tế dành cho học sinh trung học phổ thông, nhằm phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn, đồng thời tạo cơ hội giao lưu học thuật, trao đổi khoa học và tăng cường hợp tác quốc tế. Kỳ thi năm nay có 67 đội đến từ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có 65 đội quốc tế và 2 đội Việt Nam, với 320 thí sinh chính thức tranh tài.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai IOAA, tiếp nối việc tổ chức thành công các kỳ Olympic Toán học quốc tế năm 2007, Olympic Vật lý quốc tế năm 2008 và Olympic Hóa học quốc tế năm 2014.
Theo Phó Thủ tướng, trong một thế giới nhiều biến động, khoa học là ngôn ngữ chung đưa con người đến gần nhau hơn bằng tri thức, sự thật và tinh thần hợp tác. Thiên văn học cũng nhắc nhở rằng dù khác nhau về quốc gia, văn hóa và ngôn ngữ, nhân loại cùng sống trên một hành tinh và cùng hướng ánh nhìn lên một bầu trời.
“Kỳ thi của chúng ta mang ý nghĩa vượt ra ngoài một cuộc tranh tài. Đó không chỉ là một kỳ thi dành cho những học sinh xuất sắc, mà còn là một diễn đàn khoa học trẻ, nơi các em học sinh được chia sẻ tri thức, khơi mở tài năng và hình thành những trải nghiệm mới”, Phó Thủ tướng nói.
Phó Thủ tướng cho biết Việt Nam nhất quán xác định giáo dục và đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai đất nước. Việc đăng cai IOAA 2026 tạo thêm cơ hội để học sinh Việt Nam giao lưu với bạn bè quốc tế, tiếp cận môi trường khoa học rộng mở và thúc đẩy hợp tác trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Việt Nam cũng đang từng bước đầu tư cho lĩnh vực khoa học vũ trụ, trong đó có các vệ tinh quan sát Trái đất và hệ thống cơ sở nghiên cứu, quan sát thiên văn. Theo Phó Thủ tướng, những hoạt động hợp tác và giao lưu khoa học dành cho thế hệ trẻ chính là nền tảng để hình thành nguồn nhân lực cho các lĩnh vực khoa học mới.
Nhìn lại chặng đường tham dự IOAA, học sinh Việt Nam đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận. Năm 2018, Việt Nam lần đầu có thí sinh giành Huy chương Vàng; năm 2019 có thí sinh đạt điểm cao nhất kỳ thi. Trong các năm 2024 và 2025, toàn bộ thí sinh Việt Nam tham dự đều giành huy chương, trong đó năm 2025 có 01 Huy chương Vàng.
Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, Hà Nội là một trong những trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo và nghiên cứu của Việt Nam, tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, đội ngũ trí thức, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trên nền tảng đó, Hà Nội đang đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển Thủ đô, đồng thời mở rộng hợp tác với các trung tâm tri thức, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong khu vực và trên thế giới.
Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, việc đăng cai IOAA 2026 là cơ hội để Thủ đô tăng cường kết nối với cộng đồng khoa học quốc tế, tiếp cận những ý tưởng mới, thúc đẩy giao lưu học thuật và khơi dậy niềm say mê khoa học trong thế hệ trẻ.
“Một kỳ thi khoa học quốc tế có sự tham gia của những học sinh tài năng, các nhà khoa học và nhà giáo từ nhiều quốc gia là cơ hội để Thủ đô tiếp cận những ý tưởng mới, thúc đẩy giao lưu học thuật và khơi dậy mạnh mẽ hơn niềm say mê khoa học trong thế hệ trẻ”, ông Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội mong các thí sinh bước vào kỳ thi với sự tự tin, trung thực và quyết tâm, đồng thời giữ được sự tò mò, lòng say mê khám phá và tinh thần không ngừng đặt ra những câu hỏi mới. Theo ông, khoa học bắt đầu từ những câu hỏi và những bước tiến mới được tạo nên bởi những người trẻ có khát vọng tìm hiểu điều chưa biết, bền bỉ đi tìm câu trả lời.
Hà Nội đã phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban IOAA quốc tế, Đại học Phenikaa và các cơ quan, đơn vị liên quan chuẩn bị các điều kiện phục vụ kỳ thi. Thành phố đặt yêu cầu tổ chức IOAA 2026 an toàn, nghiêm túc, công bằng, chuyên nghiệp và đúng quy chế. Kế hoạch tổ chức của Hà Nội cũng xác định việc đăng cai kỳ thi nhằm tăng cường giao lưu học thuật, trao đổi khoa học, hợp tác giáo dục và quảng bá hình ảnh Thủ đô là trung tâm giáo dục, khoa học, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.
Tại lễ khai mạc, Giáo sư Aniket Sule - Chủ tịch Ủy ban Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế chào mừng các đoàn đại biểu, nhà khoa học, giáo viên và học sinh đến với Hà Nội. Ông đánh giá cao nỗ lực của các cơ quan, đơn vị Việt Nam trong quá trình chuẩn bị kỳ thi, từ công tác chuyên môn, hậu cần đến bảo đảm an ninh và hỗ trợ các đoàn quốc tế.
Chủ tịch Ủy ban Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế đặc biệt ghi nhận vai trò của Đại học Phenikaa trong công tác chuẩn bị cơ sở vật chất phục vụ kỳ thi. Việc hoàn thiện các hạ tầng chuyên môn tại trường đã góp phần bảo đảm điều kiện để các hoạt động của IOAA 2026 được triển khai theo yêu cầu của Ban tổ chức quốc tế.
Theo Giáo sư Aniket Sule, IOAA không chỉ tạo cơ hội để học sinh đến từ nhiều châu lục thử sức trong các nội dung chuyên môn mà còn giúp các em gặp gỡ, trao đổi ý tưởng và tìm hiểu những nền văn hóa khác nhau.
Ông cho rằng nhiều năm sau, các thí sinh có thể không còn nhớ cụ thể những bài thi đã giải, nhưng những tình bạn được hình thành tại IOAA có thể trở thành giá trị được ghi nhớ lâu dài. Những mối liên kết giữa các tài năng trẻ cũng góp phần xây dựng nền tảng cho hợp tác khoa học quốc tế và một tương lai hòa bình hơn.
IOAA 2026 được tổ chức lần đầu tiên tại Việt Nam, đánh dấu một bước mở rộng hợp tác quốc tế trong giáo dục và khoa học. Với quy mô 67 đội từ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ, kỳ thi tạo không gian để học sinh Việt Nam cùng các bạn trẻ quốc tế giao lưu, cạnh tranh lành mạnh, chia sẻ tri thức và nuôi dưỡng niềm đam mê khám phá vũ trụ.
Việc Hà Nội đăng cai IOAA 2026 cũng góp phần giới thiệu hình ảnh Thủ đô với bạn bè quốc tế, đồng thời tạo thêm cơ hội để các cơ sở giáo dục, nhà khoa học, giáo viên và học sinh trong nước mở rộng mạng lưới hợp tác. Đây là một trong những hoạt động cụ thể nhằm kết nối giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo với các mạng lưới quốc tế, qua đó góp phần phát triển nguồn nhân lực trẻ trong những lĩnh vực khoa học có tính liên ngành và hội nhập cao.
