“Ngựa về phố” được xây dựng như một cách kể chuyện di sản mới, đưa hình tượng quen thuộc trong văn hóa Việt Nam trở lại không gian Văn Miếu – Quốc Tử Giám bằng ngôn ngữ sáng tạo đương đại. Hình ảnh con ngựa, biểu trưng cho sự bền bỉ, trung thành và tinh thần tiến bước không ngừng, khi hiện diện giữa không gian linh thiêng của đạo học đã trở thành lời nhắc nhở sâu sắc về hành trình học hỏi, rèn luyện và khát vọng vươn lên của con người Việt Nam. Truyền thống được đặt làm nền tảng, sáng tạo trở thành động lực, giúp di sản bước vào đời sống hôm nay một cách nhẹ nhàng nhưng giàu chiều sâu.
Phát biểu tại lễ khai mạc, TS. Lê Xuân Kiêu – Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám cho biết, đây là lần đầu tiên không gian di tích tổ chức một trưng bày với hình thức và cách tiếp cận như vậy. Các tác phẩm của nhà nghiên cứu văn hóa Tây Nguyên Đặng Minh Tâm, họa sĩ Lê Huy, nhóm Lamphong Studio cùng hệ thống hình ảnh, hiện vật về ngựa đã tạo được ấn tượng mạnh mẽ với công chúng trong nước và quốc tế.
Theo TS. Lê Xuân Kiêu, trưng bày “Ngựa về phố” không chỉ là một hoạt động nghệ thuật, mà còn gửi gắm lời chúc đầu năm tới du khách thập phương về một khởi đầu năng động, bứt phá, sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mới.
Trong tâm thức và văn hóa Việt Nam, ngựa từ lâu đã gắn liền với những hành trình dài của lịch sử và đời sống, là biểu tượng của sức mạnh, lòng trung thành và ý chí không ngừng tiến bước. Đặc biệt, trong năm Bính Ngọ – năm của hành động và chuyển động mạnh mẽ – hình tượng ngựa càng trở nên giàu ý nghĩa, gợi nhắc về nội lực, sự bền bỉ và tinh thần vượt lên để chinh phục những mục tiêu mới.
Việc lựa chọn Văn Miếu – Quốc Tử Giám làm không gian trưng bày càng làm nổi bật chiều sâu biểu tượng đó. Là nơi tôn vinh đạo học và truyền thống hiếu học của dân tộc, Văn Miếu trở thành bối cảnh đặc biệt để hình ảnh con ngựa không chỉ đại diện cho sức mạnh thể chất, mà còn gợi liên tưởng đến tinh thần lập thân, lập nghiệp thông qua học tập, rèn luyện và cống hiến cho xã hội.
Các tác phẩm và tư liệu trong trưng bày thể hiện nhiều cách tiếp cận khác nhau đối với hình tượng ngựa, từ nghiên cứu văn hóa, ngôn ngữ tạo hình hội họa đương đại đến nghệ thuật sắp đặt sáng tạo. Qua đó, hình ảnh con ngựa hiện lên vừa gần gũi với truyền thống, vừa mang tinh thần thời đại, phản ánh khát vọng bứt phá trong tư duy, hành động và sáng tạo của xã hội đương đại.
Chia sẻ tại buổi lễ, Nhà nghiên cứu văn hóa Đặng Minh Tâm cho biết, những hình tượng ngựa Tây Nguyên trưng bày tại đây được tạo nên từ các đường nét điêu khắc phác thảo giản dị, thô ráp, mang phong cách đẽo tượng đặc trưng của người Tây Nguyên. Dù mộc mạc về hình thức, mỗi tác phẩm đều chứa đựng những tầng ý nghĩa sâu sắc được gửi gắm ngay trong hình hài được chế tác.
Bên cạnh đó, ông cũng giới thiệu hệ thống 7 cây cột gỗ mô phỏng đời sống và sinh hoạt của người Tây Nguyên, với các chủ đề đa dạng như thế giới muông thú, sinh hoạt cộng đồng, lễ hội, hoa văn trang trí và vòng đời con người từ sinh ra, yêu thương, lao động cho đến khi lìa trần…
Trưng bày chuyên đề “Ngựa về phố” diễn ra từ ngày 8/1/2026 đến hết tháng 3/2026, hứa hẹn trở thành điểm đến văn hóa ý nghĩa trong những ngày đầu xuân, nơi công chúng có thể chiêm nghiệm sự giao thoa giữa truyền thống và sáng tạo, giữa di sản và hơi thở đương đại, để từ đó khơi dậy tinh thần bền bỉ, hiếu học và khát vọng vươn xa trong mỗi con người.
