Sự kiện diễn ra trong bối cảnh ngành gỗ Việt Nam đang mở rộng mạng lưới hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời chịu sức ép lớn từ các quy định nghiêm ngặt về quản lý nguồn gốc gỗ, nhất là theo các tiêu chuẩn xanh và phát triển bền vững.
Phát biểu tại Hội nghị, ông Trần Quang Bảo - Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết, những năm qua, lĩnh vực lâm nghiệp và ngành chế biến gỗ, lâm sản Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi, đồng thời gắn với mục tiêu quản lý, bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng bền vững.
Theo ông Bảo, sản phẩm gỗ Việt Nam hiện đã có mặt tại hơn 140 quốc gia và vùng lãnh thổ; Việt Nam đứng thứ 5 thế giới và thứ 2 châu Á về tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về tính hợp pháp của gỗ, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm môi trường và xã hội, việc xây dựng và phát triển thương hiệu gỗ Việt Nam mang tính cấp thiết và chiến lược lâu dài.
Trước thực trạng đó, năm 2022, đề án Phát triển ngành công nghiệp chế biến gỗ bền vững, hiệu quả giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến 2050 đã được ban hành với mục tiêu đưa ngành gỗ trở thành ngành kinh tế quan trọng, xây dựng thương hiệu gỗ Việt có uy tín trên thị trường quốc tế.
Hiện thực hóa mục tiêu này, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đã triển khai xây dựng và đăng ký nhãn hiệu chứng nhận “Gỗ Việt Nam – Vietnam Wood”. Sau quá trình chuẩn bị nghiêm túc, khoa học, ngày 17/1, Cục Sở hữu trí tuệ đã chính thức cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu chứng nhận “Gỗ Việt Nam/VietNam Wood” cho Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm.
Việc ra đời nhãn hiệu chứng nhận “Gỗ Việt Nam – Vietnam Wood” là lời cam kết mạnh mẽ về: nguồn gốc gỗ hợp pháp; chất lượng vượt trội; trách nhiệm môi trường và xã hội. Đây chính là công cụ pháp lý bảo vệ uy tín sản phẩm Việt, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.
“Nhãn hiệu chứng nhận “Gỗ Việt Nam” không đơn thuần là một logo, mà là bệ phóng để doanh nghiệp nâng cao giá trị gia tăng. Sự đồng lòng của cộng đồng doanh nghiệp dưới mái nhà chung Vietnam Wood sẽ đưa ngành lâm nghiệp trở thành trụ cột của kinh tế đa giá trị” - Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm nhấn mạnh.
Theo ông Trần Lê Hồng - Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, gỗ là sản phẩm “đã thành công” về thị trường nhưng thách thức lớn nằm ở duy trì đà phát triển bền vững. Kim ngạch trên 18 tỷ USD cho thấy vai trò kinh tế rõ rệt, song chỉ cần một số trường hợp vi phạm về môi trường, trách nhiệm xã hội hoặc pháp luật cũng có thể làm tổn hại uy tín của toàn ngành.
Chính vì tính nhạy cảm đó, việc đăng ký và quản lý nhãn hiệu chứng nhận buộc phải khắt khe. Quy trình thẩm định kéo dài và yêu cầu cao có thể tạo cảm giác “chậm” hoặc “khó” cho doanh nghiệp, nhưng mục tiêu cuối cùng là bảo vệ thị trường chung. Khi nhãn hiệu chứng nhận do một đầu mối quản lý, trách nhiệm của cơ quan nhà nước và của cộng đồng doanh nghiệp đều được xác định rõ ràng hơn trong trường hợp xảy ra vi phạm.
Ông Hồng cũng nhấn mạnh sự khác biệt giữa quản lý Nhà nước và quy luật thị trường. Nhãn hiệu chứng nhận là công cụ thị trường nhưng lại do cơ quan Nhà nước nắm giữ. Vì vậy, hài hòa giữa quy định quản lý, cơ chế tài chính và nhu cầu phát triển thương hiệu là bài toán phức tạp. Nhà nước không thể dùng ngân sách để “làm thương hiệu” thay doanh nghiệp. Ngược lại, doanh nghiệp phải tham gia tích cực, chia sẻ chi phí phát triển, trên nền tảng pháp lý minh bạch, tránh nhầm lẫn với các khoản phí, lệ phí hành chính.
Nhãn hiệu “Gỗ Việt Nam” giúp khẳng định tính hợp pháp, chất lượng và trách nhiệm xã hội của sản phẩm, nhưng không thay thế thương hiệu doanh nghiệp. Việc hài hòa nhiều lớp thương hiệu trên cùng một sản phẩm, từ nhãn hiệu chứng nhận, thương hiệu doanh nghiệp, đến chỉ dẫn địa lý trong tương lai, đòi hỏi phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý và khu vực sản xuất, kinh doanh.
Trong khuôn khổ Hội nghị, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đã trao quyết định cấp quyền sử dụng nhãn hiệu chứng nhận đợt đầu cho 7 doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ tiêu chí: Công ty Cổ phần Woodsland; Công ty TNHH Vật liệu mới Nhuận Phát; Công ty TNHH MTV Phú Tài Đồng Nai; Công ty Cổ phần Vina G7; Công ty TNHH Kim Thành A; Công ty TNHH Triệu Thái Sơn; Công ty Cổ phần Tập đoàn Minh Long.
Các doanh nghiệp này hoạt động ở nhiều phân khúc, từ chế biến sâu, vật liệu mới đến đồ gỗ nội, ngoại thất. Đây được xem là nhóm tiên phong thử nghiệm cơ chế vận hành nhãn hiệu chứng nhận trên thực tế. Việc cấp quyền theo từng đợt cho phép cơ quan quản lý theo dõi, điều chỉnh tiêu chí, quy trình giám sát trước khi mở rộng phạm vi áp dụng.
