Nhóm bác sĩ liên kết và những giá trị khó đo đếm

Trong cấp cứu người bị đột quỵ, “thời gian là não”, mỗi phút có thể quyết định sự “sinh-tử” của người bệnh, chí ít cũng giúp họ tránh được di chứng…

Nhờ sự can thiệp kịp thời mà chỉ 5 ngày sau cú ngã quỵ trong chính ngôi nhà mình (mồng 3 Tết), bệnh nhân D.T.N. đã có thể chập chững với những bước đi gượng gạo. May mắn vẫn đã đến với chàng trai trẻ khi được gia đình đưa đến cấp cứu kịp thời tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Kết quả cận lâm sàng thể hiện bệnh nhân bị lóc tách và tắc động mạch cảnh hai bên - bệnh lý phức tạp và rất hiếm gặp.

Cuộc “chạy đua” của những người thầy thuốc trong cuộc chiến giành sự sống cho người bệnh được kích hoạt. Tiến sĩ Lê Chi Viện (Khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108) cùng các bác sĩ trong nhóm cấp cứu nội viện hội chẩn ngay tại bàn chụp CT, đi đến thống nhất tiếp cận đa mô thức. Người bệnh được chuyển thẳng lên phòng can thiệp, với sự tham gia của các bác sĩ chuyên khoa thần kinh mạch máu và tim mạch, ê-kíp cấp cứu đã can thiệp đặt stent điều trị tái thông động mạch bên trái (bị tắc hoàn toàn) và bảo tồn động mạch bên phải (đang hẹp). Sau can thiệp vài giờ, chân bên phải của bệnh nhân đã cử động trở lại và ngày hôm sau đã tự đi lại.

Theo Tiến sĩ Lê Chi Viện, nhờ tiếp cận nhanh và đa phương thức, cùng sự phối hợp của thầy thuốc liên khoa, kết quả điều trị cho người bệnh là rất tốt. Bên cạnh đó, vai trò của gia đình và nhận thức cộng đồng về đột quỵ cũng là những yếu tố quan trọng góp phần vào thành công của ca cấp cứu. Đặc biệt, nhờ được xử lý kịp thời trong “thời gian vàng” và sự phối hợp nhiều chuyên khoa nên các tổn thương não đối với D.T.N. được ngăn chặn, khả năng phục hồi cao, gần như sẽ không có di chứng.

Một ngày cuối tháng 1/2026, nhóm “Bệnh viện liên kết” của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 nhận được đề nghị trợ giúp từ Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh về bệnh nhân T.T.H. (74 tuổi) với chẩn đoán tai biến mạch máu não - nghi ngờ tắc mạch máu lớn trên nền bệnh tăng huyết áp. Các chuyên gia Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã thảo luận, thống nhất phương án điều trị… 26 phút sau khi tiếp nhận, người bệnh đã được đưa vào phòng can thiệp thông tắc mạch thành công và đã ra viện kịp đón năm mới cùng người thân.

Đây là hai trong rất nhiều ca bệnh được cứu sống kịp thời nhờ những mô hình bác sĩ liên kết nội viện và ngoại viện. Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuyến, Chủ nhiệm Khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 chia sẻ, để cấp cứu, điều trị thành công cho những trường hợp đột quỵ não đòi hỏi phải có sự phối hợp nhiều chuyên ngành và thời gian là điểm mấu chốt quyết định. Quá trình cứu chữa người bệnh đột quỵ não được ví như một cuộc “chạy đua” với thời gian vì “thời gian là não”. Nhóm liên kết nội viện có sự tham gia của thầy thuốc 5 chuyên ngành: cấp cứu, phẫu thuật thần kinh, đột quỵ, can thiệp mạch và chẩn đoán hình ảnh. Trong khi đó, nhóm liên kết ngoại viện hiện có gần 500 thành viên là bác sĩ chuyên ngành cấp cứu, đột quỵ, tim mạch của tất cả bệnh viện của các tỉnh, thành phố từ khu vực miền núi phía bắc (Cao Bằng, Lạng Sơn, Lai Châu) đến Bắc Ninh, Phú Thọ… và vào tới Bắc Trung Bộ.

Tiến sĩ Tuyến mở cho chúng tôi xem “nhật ký” từng ngày của nhóm, từng đề nghị rất chi tiết và ngắn gọn. “Bệnh viện đa khoa Bắc Ninh xin liên hệ chuyển ca bệnh chẩn đoán nhồi máu não do tắc M1 phải giờ thứ 4, kính nhờ các thầy giúp đỡ”; “Bệnh viện Phúc Yên, Phú Thọ liên hệ ca bệnh nam 46 tuổi vào giờ thứ nhất bị xuất huyết não vùng nhân trong tâm bên trái. Lâm sàng glasgow 8 điểm đã đặt nội khí quản, kính mong các thầy giúp đỡ”… Khi những thông tin của người bệnh cấp cứu được đưa lên nhóm, các bác sĩ sẽ có cái nhìn đầy đủ và công tác chuẩn bị (nhân lực, thiết bị, phương án can thiệp) sẽ tốt hơn, và người bệnh sẽ được xử trí trong thời gian sớm nhất.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuyến cho rằng, tuy không được thành lập một cách chính thống, nhưng hơn 12 năm qua, các nhóm liên kết nội viện và ngoại viện đã có rất nhiều đóng góp trong cấp cứu người bị đột quỵ. Người bệnh đột quỵ vào cấp cứu cần rất nhiều khâu, nếu thực hiện độc lập sẽ mất nhiều thời gian, bỏ lỡ “giờ vàng”. Với sự liên kết nhóm, thời gian chỉ dưới 60 phút bệnh nhân sẽ được can thiệp, có những ca bệnh chỉ sau hơn 20 phút đã được can thiệp.

Tiến sĩ Nguyễn Trọng Tuyển, Chủ nhiệm Khoa Can thiệp mạch thần kinh, một trong những thành viên tích cực tham gia ngay từ ngày đầu của nhóm liên kết ngoại viện khẳng định, trong cấp cứu đột quỵ não, yếu tố tổ chức và thời gian là quan trọng nhất. Với cách làm việc nhóm theo mô hình liên kết, thời gian được tối ưu hóa, quy trình từng khâu rút ngắn, người bệnh được can thiệp sớm nhất và như vậy di chứng để lại cũng thấp hơn, tỷ lệ tử vong cũng giảm.

Bên cạnh đó, việc tổ chức làm việc theo nhóm có tác dụng rất lớn trong đào tạo cho cán bộ tuyến dưới. Mặc dù người bệnh đã được chuyển lên tuyến trên, nhưng quá trình can thiệp, kết quả điều trị đều được báo cáo phản hồi đầy đủ, qua đó bác sĩ tuyến dưới có thể tham chiếu, rút kinh nghiệm. Đáng chú ý, tất cả các thành viên nhóm đều có thể học hỏi, rút kinh nghiệm từ các ca bệnh cụ thể đó.

Chính nhờ liên kết nhóm chặt chẽ mà tỷ lệ bệnh nhân đột quỵ cấp chuyển về Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trong khung giờ vàng ngày càng tăng. Thời gian từ khi người bệnh vào cấp cứu đến khi được can thiệp, điều trị được rút ngắn, chỉ còn 30 đến 45 phút (tiêu chuẩn của Hội Đột quỵ Hoa Kỳ là dưới 1 giờ). Đến nay Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 nằm trong số ít đơn vị tại Việt Nam được trao chứng nhận đạt “chuẩn chất lượng điều trị vàng” của Hội Đột quỵ châu Âu; được Hội Đột quỵ thế giới trao giải thưởng Bạch kim (Platinum).

Thời gian tới, mô hình liên kết sẽ tiếp tục được Khoa Đột quỵ và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 duy trì và mở rộng, tiếp tục nâng cao chất lượng điều trị người bệnh.