Chương trình được tổ chức nhằm tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng, khơi dậy lòng yêu nước, lý tưởng sống và ý thức trách nhiệm với Tổ quốc, đặc biệt trong thế hệ trẻ. Đồng thời, đây cũng là hoạt động góp phần phát huy vai trò của Bảo tàng Hà Nội như một không gian văn hóa – học thuật mở, nơi kết nối ký ức lịch sử với đời sống đương đại.
Thông qua những câu chuyện chân thực từ các nhân chứng lịch sử cùng những kỷ vật quý giá, tọa đàm đã tái hiện sinh động đời sống tinh thần của thế hệ thanh niên Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Những “lá thư không tem” – được viết vội nơi chiến hào hay từ hậu phương – không chỉ là phương tiện liên lạc mà còn là chứng tích sống động của lịch sử, lưu giữ trọn vẹn tình yêu, niềm tin và sự hy sinh của một thế hệ.
Tại Toạ đàm, Cựu chiến binh Nguyễn Xuân Thuần - nguyên sinh viên Trường Đại học Nông nghiệp I, từng chiến đấu trong Sư đoàn 308 tại chiến trường Quảng Trị đã chia sẻ về quyết định lên đường nhập ngũ, ký ức chiến trường và tình cảm của người lính trẻ nơi tiền tuyến.
Theo lời kể của ông, ngày đó ông không dám gửi thư về nhà vì một nỗi sợ vô hình: Nhỡ đâu khoảnh khắc người thân ở quê nhà đang vỡ òa hạnh phúc đọc lá thư báo bình an, lại chính là lúc người lính vừa gục ngã xuống chiến trường. Nỗi giằng xé ấy khiến người lính trẻ chọn cách kìm nén tâm tư, ôm trọn nỗi nhớ vào lòng để hy sinh trọn vẹn cho ngày thống nhất. Những ký ức vô giá đã được ông cẩn thận gửi gắm vào những trang nhật ký, và nay được trao lại để lưu giữ trang trọng tại Bảo tàng Hà Nội.
Song hành với câu chuyện nơi tiền tuyến là nỗi lòng hậu phương qua lời kể của bà Vũ Thị Lui. Mối tình đẹp nhưng dang dở giữa bà và Liệt sỹ Trần Minh Tiến được tái hiện sinh động qua những kỷ vật nhuốm màu thời gian: Chiếc nhẫn làm từ vỏ máy bay, chiếc khăn tay thêu dở và những lá thư cũ.
Những trang nhật ký của liệt sĩ Trần Minh Tiến – những dòng chữ được bà Lui nâng niu, gìn giữ suốt nhiều thập kỷ như một phần ký ức không thể thay thế. Sau này, những trang viết đầy ắp lý tưởng và tình yêu nồng cháy sau này đã được bà gửi gắm để xuất bản thành sách, giúp tinh thần của người chiến sỹ năm xưa lan tỏa và sống mãi trong lòng độc lập, hòa bình.
Với vai trò là người lưu giữ ký ức, Đại tá, Nhà văn Đặng Vương Hưng mang đến góc nhìn về hành trình nhiều năm sưu tầm các bức thư và kỷ vật chiến tranh. Theo ông, những “lá thư không tem” có sức sống bền bỉ bởi đó từng là sợi dây liên lạc duy nhất giữa tiền tuyến và hậu phương, chứa đựng trọn vẹn tình người trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất của chiến tranh.
Chia sẻ tại chương trình, Đại tá, Nhà văn Đặng Vương Hưng cho biết, ông và các đồng nghiệp cùng chí hướng đang tiếp tục đẩy mạnh và mở rộng dự án sưu tầm những kỷ vật, lá thư của những người lính nơi chiến trường và người thân của họ ở quê nhà “để những người lính không chỉ trở về bằng hài cốt mà họ còn trở về bằng tâm hồn với gia đình, người thân của mình”.
Một tín hiệu đáng mừng là rất nhiều bạn trẻ nhiệt tình tham gia dự án này và công cuộc sưu tầm những kỷ vật, lá thư của những người lính nơi chiến trường đang được mở rộng tới kho tư liệu của các cựu chiến binh Mỹ. “Chúng tôi hy vọng sẽ góp công sức nhỏ bé của mình vào “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, là sự kiện có ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn đặc biệt sâu sắc, là hoạt động thiết thực hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2027), thể hiện quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong việc thực hiện trách nhiệm thiêng liêng đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc”, Đại tá chia sẻ.
Phát biểu tại Tọa đàm, ông Đặng Văn Biểu - Phó Giám đốc Bảo tàng Hà Nội mong muốn, thời gian tới có thể triển khai nhiều chương trình có ý nghĩa như Tọa đàm “Hậu phương và tiền tuyến - Những lá thư không tem” để những hiện vật không chỉ thì thầm trong tủ mà lan toả những câu chuyện đẹp mà thế hệ trẻ hôm nay không thể quên, để thế hệ sau khắc sâu, ghi nhớ, quý trọng những gì ông cha ta đã để lại.
Niềm tin và nỗi nhớ của những người nơi hậu phương được gửi gắm qua những lá thư, hiện vật thời chiến, hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Hà Nội. Những tư liệu giàu giá trị lịch sử và nhân văn này sẽ trở thành cầu nối giúp công chúng hôm nay hiểu sâu sắc hơn về một thời hào hùng của dân tộc.
