Bộ KH&CN vừa ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Quyết định số 1483/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Kế hoạch này nhằm cụ thể hóa Đề án “Phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tập trung cho công nghệ chiến lược”.
Theo đó, trong năm 2026, Bộ KH&CN sẽ hướng dẫn, đôn đốc các bộ, ngành, tổ chức liên quan rà soát hạ tầng hiện có, xác định nhu cầu và hoàn thiện hồ sơ đề xuất nâng cấp, hiện đại hóa hoặc đầu tư mới các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia gắn với Danh mục công nghệ chiến lược, Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược tại Quyết định số 21/2026/QĐTTg, các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược tại Quyết định số 808/QĐ-TTg và các quyết định có liên quan.
Đồng thời tổng hợp nhu cầu, rà soát, đánh giá và lựa chọn theo từng đợt các đề xuất phục vụ nhiệm vụ dân sự và nhiệm vụ lưỡng dụng không thuộc phạm vi lựa chọn của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an; thông báo kết quả lựa chọn theo thẩm quyền; tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt Danh mục các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia theo Quyết định số 1483/QĐ-TTg; theo dõi, tổng hợp tình hình triển khai theo chức năng, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 nâng cấp, đầu tư mới và đưa vào vận hành tối thiểu 8 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và 4 trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia.
Đặt hàng làm chủ 10 công nghệ lõi và thúc đẩy thương mại hóa
Trong giai đoạn 2026–2030, Bộ KH&CN sẽ triển khai cơ chế đặt hàng hoặc tài trợ nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược cho các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia có năng lực phù hợp, gắn với mục tiêu làm chủ tối thiểu 10 công nghệ lõi phục vụ trực tiếp sản phẩm công nghệ chiến lược và các bài toán lớn quốc gia.
Đáng chú ý, Kế hoạch chú trọng thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và phát triển doanh nghiệp. Theo đó, hỗ trợ hình thành ít nhất 10 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hoặc doanh nghiệp KH&CN có khả năng làm chủ và thương mại hóa công nghệ.
Theo dõi mục tiêu tăng trưởng trung bình tối thiểu 18%/năm về số lượng đơn đăng ký sáng chế và văn bằng bảo hộ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược (tính từ năm thứ ba vận hành).
Xây dựng nền tảng số quản lý thông tin, kết nối và hỗ trợ khai thác dùng chung hệ thống, dự kiến bắt đầu vận hành từ Quý II/2027.
Kế hoạch cũng đưa ra cơ chế giám sát, đánh giá định kỳ hằng năm, cũng như đánh giá sau 03 năm và 05 năm vận hành dựa trên năng lực công nghệ và hiệu quả khai thác
Đối với đơn vị sau 03 năm vận hành đạt dưới 70% các chỉ số đã cam kết, sẽ bắt buộc phải xây dựng và thực hiện phương án khắc phục.
Sau 05 năm vận hành nếu không đáp ứng các chỉ số theo yêu cầu, Bộ sẽ tham mưu điều chỉnh phương án hoặc đề xuất thay đổi tổ chức quản lý, vận hành theo quy định.
Theo Bộ KH&CN, từ năm 2000 đến nay, Nhà nước đã đầu tư 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, góp phần nâng cao tiềm lực nghiên cứu, đào tạo nhân lực và hình thành một số năng lực chuyên sâu. Tuy nhiên, hệ thống này vẫn chưa thực sự trở thành hạ tầng nghiên cứu chiến lược quốc gia do việc lựa chọn lĩnh vực đầu tư chưa gắn chặt với công nghệ chiến lược; đầu tư còn phân tán, quy mô nhỏ; thiếu cơ chế đầu tư theo vòng đời, kinh phí vận hành, đội ngũ nhân lực chuyên nghiệp, cơ chế dùng chung và đánh giá theo kết quả.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, việc phát triển hệ thống hạ tầng nghiên cứu và phòng thí nghiệm quốc gia được đánh giá là yêu cầu cấp thiết nhằm hình thành chuỗi liên thông từ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, hoàn thiện đến thương mại hóa sản phẩm; xây dựng năng lực nòng cốt giải quyết các bài toán lớn và nhiệm vụ công nghệ chiến lược; giảm phụ thuộc vào bên ngoài; đồng thời hạn chế đầu tư trùng lặp, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ.
Ngày 04/8/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 1483/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tập trung cho công nghệ chiến lược”.
Đề án đặt mục tiêu phát triển hệ thống trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia hiện đại, đồng bộ, có khả năng kết nối, khai thác dùng chung trên phạm vi toàn quốc, tập trung vào công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Thông qua Đề án, Việt Nam từng bước hình thành năng lực quốc gia về nghiên cứu, thử nghiệm, đo lường, kiểm định, đánh giá sự phù hợp, sản xuất thử và thương mại hóa công nghệ; qua đó nâng cao khả năng hấp thụ, làm chủ, phát triển công nghệ chiến lược và tăng cường tự chủ công nghệ quốc gia.
