Phát biểu tại chương trình, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, sự kiện được kết nối bởi tình yêu văn hóa và trách nhiệm đối với sự phát triển của văn hóa, công nghiệp văn hóa nước nhà.
Theo Bộ trưởng, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục khẳng định mối quan hệ mật thiết giữa sự phát triển của văn hóa và quá trình phát triển đất nước. Đảng, Nhà nước xác định đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho sự phát triển bền vững, cho tương lai dân tộc; trong đó, cộng đồng doanh nhân giữ vai trò quan trọng.
Ghi nhận nỗ lực của doanh nghiệp trong phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế thể thao và kinh tế du lịch thời gian qua, Bộ trưởng cho rằng bối cảnh mới đặt ra yêu cầu hình thành hệ sinh thái sáng tạo có sự liên kết chặt chẽ giữa các lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và công nghệ. Bản sắc Việt Nam cần trở thành giá trị cốt lõi, tạo nên lợi thế cạnh tranh để đưa các giá trị di sản, tri thức và sức sáng tạo dân tộc thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị kinh tế cao, có khả năng vươn ra thị trường quốc tế.
Bộ trưởng kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp chung tay giải quyết những vấn đề cụ thể như chuyển hóa di sản thành trải nghiệm số hấp dẫn, phát triển chương trình biểu diễn gắn với du lịch, xây dựng thương hiệu ẩm thực và ứng dụng công nghệ để sáng tạo, phân phối sản phẩm văn hóa đến đông đảo công chúng.
Theo định hướng được Bộ trưởng chia sẻ, Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam vận hành theo mô hình kiến tạo “1 + 1 + N”. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, phát triển hạ tầng nền tảng và tạo môi trường thuận lợi; doanh nghiệp dẫn dắt bằng nguồn lực, công nghệ, năng lực quản trị và khả năng tiếp cận thị trường; cộng đồng đóng góp tri thức, tài năng, bản sắc văn hóa, đồng thời tham gia sáng tạo và thụ hưởng thành quả.
Bộ trưởng nhấn mạnh, Mạng lưới cần giúp người có ý tưởng gặp được người có công nghệ, vốn và thị trường; kết nối doanh nghiệp với nghệ sĩ, nhà trường và các thiết chế văn hóa. Mỗi thành viên đóng góp thế mạnh riêng để cùng tạo ra những sản phẩm mà từng bên khó có thể thực hiện độc lập. Hoạt động của Mạng lưới cần hướng tới hợp tác thực chất, giải quyết các vấn đề về bảo hộ quyền tác giả, chia sẻ dữ liệu số, phát triển tài sản trí tuệ và mở rộng thị trường trong nước, quốc tế.
Từ năm 2026, chủ trương dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực để phát triển lĩnh vực này. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đang triển khai các nhiệm vụ nhằm hoàn thiện môi trường chính sách, trong đó có xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và định hướng đưa lĩnh vực này đóng góp tối thiểu 7% GDP vào năm 2030.
Bộ trưởng đồng thời kêu gọi doanh nghiệp văn hóa, thể thao và du lịch chủ động xây dựng các sản phẩm sáng tạo, tạo điều kiện để người dân tham gia, trải nghiệm và đóng góp ý tưởng. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trước Ngày Văn hóa Việt Nam đầu tiên vào 24/11 và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết toàn dân tộc dự kiến diễn ra từ ngày 18 đến 24/11.
Cùng với việc ra mắt Mạng lưới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố 16 sáng kiến trọng tâm năm 2026, tập trung vào các lĩnh vực hạ tầng số, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, âm nhạc, trò chơi điện tử, du lịch, xuất bản, thời trang, ẩm thực và thể thao. Các sáng kiến được xây dựng theo hướng giải quyết nhu cầu thực tế, mời gọi doanh nghiệp, nhà đầu tư, nghệ sĩ, nhà khoa học và cơ sở đào tạo cùng tham gia.
Trong nhóm hạ tầng và nền tảng dùng chung, Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia hướng tới tập hợp, số hóa, chuẩn hóa và kết nối các nguồn tư liệu văn hóa đang phân tán. Nền tảng này được kỳ vọng phục vụ nghiên cứu, giáo dục, sản xuất nội dung và phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo về văn hóa Việt Nam. Trong năm 2026, mục tiêu đặt ra là phát triển phiên bản đầu tiên và mở cổng kết nối thử nghiệm để doanh nghiệp, cộng đồng sáng tạo cùng khai thác.
Sàn giao dịch công nghiệp văn hóa được định hướng kết nối người sáng tạo, chủ sở hữu bản quyền, nhà đầu tư và thị trường, hỗ trợ giao dịch, cấp phép và thương mại hóa tài sản trí tuệ. Trong khi đó, Phim trường số hướng tới xây dựng hạ tầng, công nghệ và công cụ sản xuất phim hiện đại có khả năng dùng chung cho nhiều đơn vị. Nền tảng công nghệ điều khiển nghệ thuật biểu diễn tập trung vào việc kết nối âm thanh, ánh sáng, hình ảnh và chuyển động, góp phần phát triển các chương trình nghệ thuật có thể biểu diễn thường xuyên.
Một số dự án được định hướng phát triển sản phẩm phái sinh từ chất liệu văn hóa, kết hợp nghệ thuật trình diễn với trải nghiệm du lịch, trong đó có “Thiên Mạc Hùng Ca” và “Kỳ Yến - Bữa tiệc kỳ diệu”. Những sáng kiến này mở ra cơ hội hợp tác giữa đơn vị nghệ thuật, doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp du lịch, qua đó mở rộng giá trị của sản phẩm sáng tạo.
Ở lĩnh vực âm nhạc, sáng kiến “Thanh Âm Việt Nam” hướng tới phát triển các chương trình “Giai điệu cuộc sống” và “Cảm hứng bất tận”, mở rộng hoạt động sáng tạo, biểu diễn và thưởng thức âm nhạc tại 34 tỉnh, thành phố.
Trong lĩnh vực thể thao điện tử, kế hoạch xây dựng hai nhà thi đấu đạt chuẩn quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Huế được kỳ vọng tạo thêm không gian tổ chức giải đấu, đào tạo, sản xuất nội dung và phát triển các hoạt động trải nghiệm công nghệ. Hai dự án trò chơi điện tử thuần Việt “Hào khí Đông A” và “Sơn Hà Dị lục” hướng tới khai thác lịch sử, văn hóa Việt Nam trong môi trường game hiện đại, dự kiến phát hành năm 2027.
Đối với du lịch, Vietnam.Travel và Visit Vietnam được định hướng phát triển thành các nền tảng số kết nối du khách với điểm đến, dịch vụ và trải nghiệm văn hóa, ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Mô hình “1 + 1 + 34 + N” hướng tới kết nối các cơ quan ở cấp trung ương, 34 địa phương và doanh nghiệp công nghệ trong hệ sinh thái dữ liệu du lịch quốc gia.
Các sáng kiến về ẩm thực, thời trang và sản phẩm truyền thống tập trung phát triển thương hiệu, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị từ nguồn lực văn hóa sẵn có. “Sao Chọn” hướng tới xây dựng hệ thống đánh giá, giới thiệu các địa chỉ ẩm thực Việt Nam dựa trên tiêu chí và trải nghiệm thực tế. “Hương Phở” đặt mục tiêu phát triển hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ và không gian trải nghiệm văn hóa gắn với phở Việt Nam; “Hương Trà” hướng tới kết nối vùng nguyên liệu, nghệ nhân, nhà sản xuất và doanh nghiệp, phát triển sản phẩm trà cùng nghệ thuật thưởng trà.
Với sáng kiến “Dáng Việt”, áo dài và nghề thủ công truyền thống được kết nối với thời trang đương đại, hướng tới hình thành các sản phẩm có khả năng tiếp cận thị trường quốc tế. “Men Việt” tập trung khai thác tri thức, kỹ nghệ lên men truyền thống, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm rượu Việt Nam.
Trong ngành xuất bản, “Ấn bản riêng - Tái bản theo nhu cầu” hướng tới phát triển dịch vụ cá nhân hóa sách, kết nối nhà xuất bản, cơ sở chế tác và bạn đọc trên cơ sở bảo đảm quyền tác giả, chất lượng xuất bản phẩm. Tủ sách Công nghiệp văn hóa được định hướng xây dựng từ sự tham gia đề xuất, lựa chọn của cộng đồng, cung cấp tri thức về sáng tạo, kinh doanh và công nghệ.
Ở lĩnh vực thể thao, “VNSport” hướng tới phát triển nền tảng số kết nối người dân với địa điểm tập luyện, huấn luyện viên, câu lạc bộ và sự kiện thể thao, qua đó mở rộng các dịch vụ liên quan và thúc đẩy kinh tế thể thao.
Các sáng kiến trải rộng từ dữ liệu, công nghệ, hạ tầng sản xuất đến phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Khả năng liên kết giữa các lĩnh vực được kỳ vọng tạo ra giá trị gia tăng, chẳng hạn dữ liệu văn hóa phục vụ điện ảnh, trò chơi điện tử và thiết kế; sản phẩm nghệ thuật kết nối với du lịch; các giá trị ẩm thực, thời trang và thủ công truyền thống tiếp cận thị trường thông qua công nghệ và hoạt động xúc tiến thương mại.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Nguyễn Thanh Lâm - Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam bày tỏ sự nhất tâm đồng hành cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong chặng đường phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, vì hạnh phúc của nhân dân. Theo ông, việc ra mắt Mạng lưới mở ra cơ hội hiện thực hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước trên tinh thần “đi xa là đi cùng nhau”, tạo sự đồng điệu giữa các bên để vừa đóng góp cho đất nước, vừa tìm được hướng phát triển riêng.
Ông Nguyễn Thanh Lâm đề xuất thảo luận với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về các chính sách đặc biệt nhằm khuyến khích quảng bá doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, góp phần giảm chi phí xây dựng thị trường. Ông cũng nhấn mạnh vai trò của nguồn “vốn mồi” từ Nhà nước trong việc dẫn dắt, tạo lập thị trường và định hướng phát triển.
Bên cạnh nhiệm vụ thúc đẩy sáng tạo, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam lưu ý quá trình phát triển công nghiệp văn hóa cần đi đôi với bảo vệ bản quyền, chống vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và hạn chế sự phụ thuộc vào luật chơi do các nền tảng xuyên biên giới áp đặt. Theo ông, bảo đảm tự chủ chiến lược là yêu cầu quan trọng để các giá trị văn hóa, tinh thần của Việt Nam không rơi vào tình thế thị trường và sức mua thuộc về trong nước nhưng luật chơi lại do bên ngoài quyết định.
Tại chương trình, lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã lắng nghe, trao đổi về những khó khăn của doanh nghiệp, đồng thời khẳng định vai trò của lực lượng doanh nhân trong tổ chức sáng tạo, đầu tư, sản xuất, phân phối và xây dựng thương hiệu văn hóa - sáng tạo có tầm vóc quốc gia, quốc tế.
Việc ra mắt Mạng lưới và công bố các sáng kiến đặt ra yêu cầu chuyển từ định hướng sang triển khai với những mục tiêu, sản phẩm và trách nhiệm cụ thể. Với từng sáng kiến, các bên cần xác định rõ nhu cầu sử dụng, nguồn lực thực hiện, quyền và trách nhiệm của đối tác, phương thức khai thác tài sản trí tuệ cũng như khả năng duy trì hoạt động sau giai đoạn đầu tư.
Thước đo thành công không chỉ nằm ở quy mô phê duyệt hay số lượng dự án được công bố, mà cần thể hiện qua kết quả thực tế: sản phẩm đến được với người sử dụng, tác phẩm có công chúng, thương hiệu có thị trường, người sáng tạo nâng cao thu nhập và cộng đồng nắm giữ di sản được hưởng lợi từ quá trình khai thác, phát huy giá trị văn hóa.
Mạng lưới Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam cùng 16 sáng kiến trọng tâm mở ra hướng kết nối những nguồn lực còn phân tán. Để các ý tưởng trở thành sản phẩm có sức cạnh tranh, cần sự phối hợp bền bỉ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo, đồng thời gắn đầu tư với hiệu quả và nhu cầu của thị trường. Khi bản sắc văn hóa được kết hợp với đổi mới sáng tạo, công nghệ và năng lực tổ chức thị trường, các giá trị Việt Nam sẽ có thêm cơ hội đóng góp thiết thực cho nền kinh tế và nâng cao vị thế văn hóa đất nước.
