Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc ký Quyết định số 1832/QĐ-TTg ngày 22/9/2026 về việc chấm dứt hiệu lực thi hành Quyết định số 241/QĐ-TTg ngày 24/2/2021 phê duyệt kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021 -2030 và sửa đổi Quyết định số 891/QĐ-TTg ngày 22/8/2024 phê duyệt Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Theo Quyết định 1832/QĐ-TTg, toàn bộ hiệu lực thi hành của Quyết định 241/QĐ-TTg được chấm dứt. Đồng thời, nhiệm vụ “rà soát, cập nhật, sửa đổi bổ sung Quyết định số 241/QĐ-TTg” đã giao Bộ Xây dựng tại Quyết định 891/QĐ-TTg cũng được bãi bỏ.
Nhiều căn cứ pháp lý của kế hoạch cũ đã thay đổi
Theo Tờ trình số 87/TTr-BXD ngày 18/8/2026, Bộ Xây dựng đánh giá các căn cứ làm cơ sở ban hành Quyết định 241/QĐ-TTg đã có những thay đổi căn bản. Nhiều nội dung của quyết định đã được triển khai, hoàn thành hoặc không còn phù hợp với hệ thống pháp luật, quy hoạch và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện nay.
Việc chấm dứt hiệu lực Quyết định 241/QĐ-TTg không làm gián đoạn công tác quản lý nhà nước về phân loại đô thị. Hoạt động này hiện được điều chỉnh trực tiếp bởi Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị, hệ thống quy hoạch cùng các văn bản hướng dẫn thi hành.
Một thay đổi quan trọng là việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025. Số đơn vị hành chính cấp tỉnh giảm từ 63 xuống còn 34, làm thay đổi địa giới hành chính và khiến danh mục đô thị được xác định theo từng địa phương tại Quyết định 241/QĐ-TTg không còn phù hợp.
Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng làm thay đổi tổ chức quản lý và phạm vi quản lý đô thị. Khi không còn đơn vị hành chính cấp huyện và thị trấn, nhiều nội dung về đối tượng, phạm vi và lộ trình phân loại đô thị được quy định trong kế hoạch ban hành năm 2021 không còn phù hợp với thực tiễn.
Hệ thống đô thị được điều chỉnh theo quy định mới
Trong những năm qua, pháp luật về quy hoạch, phát triển và phân loại đô thị đã được điều chỉnh theo hướng hình thành khuôn khổ mới cho tổ chức, quản lý và phát triển hệ thống đô thị quốc gia.
Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, quy định về loại đô thị, nguyên tắc phân loại, tiêu chí, tiêu chuẩn, thẩm quyền công nhận và tổ chức thực hiện.
Theo tài liệu của Bộ Xây dựng, hệ thống đô thị được chuyển từ 6 loại trước đây sang 4 loại. Thẩm quyền công nhận loại đô thị cũng được điều chỉnh, trong đó chủ yếu giao UBND cấp tỉnh thực hiện, thay cho cơ chế trước đây có thẩm quyền công nhận đô thị loại I thuộc Bộ Xây dựng.
Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, quy định việc phân loại đô thị phải được thực hiện trên cơ sở quy hoạch đô thị, quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành và định hướng phát triển hệ thống đô thị được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Cùng với đó, Luật Quy hoạch năm 2025, Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và các quy định mới của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã điều chỉnh về nguyên tắc, tiêu chí, thẩm quyền và trách nhiệm trong công tác phân loại đô thị. Vì vậy, các căn cứ pháp lý làm cơ sở ban hành Quyết định 241/QĐ-TTg không còn phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành.
Thực hiện Luật Quy hoạch năm 2025 và các quy định mới, các địa phương đã lập, điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó tích hợp định hướng phát triển hệ thống đô thị phù hợp với Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn cũng như định hướng phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương.
Như vậy, định hướng phát triển và lộ trình phân loại đô thị đã được cập nhật, cụ thể hóa trong hệ thống quy hoạch theo quy định hiện hành, thay thế vai trò định hướng của Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc ban hành kèm theo Quyết định 241/QĐ-TTg.
Kế hoạch phân loại đô thị giai đoạn 2021 - 2025 đã đạt nhiều kết quả
Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, Quyết định 241/QĐ-TTg đã được tổ chức triển khai nghiêm túc trên phạm vi cả nước. Bộ Xây dựng đã ban hành hơn 20 văn bản hướng dẫn các địa phương thực hiện. UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cũng lập và phê duyệt Chương trình phát triển đô thị, trong đó cụ thể hóa kế hoạch thực hiện phân loại đô thị hằng năm và 5 năm.
Đến tháng 7/2025, trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính, cả nước có 900 đô thị, gồm 2 đô thị loại đặc biệt, 24 đô thị loại I, 38 đô thị loại II, 44 đô thị loại III, 96 đô thị loại IV và 696 đô thị loại V. Tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 44,9%.
Công tác phân loại đô thị giai đoạn 2021 - 2025 góp phần hoàn thiện hệ thống đô thị Việt Nam. So với năm 2020, số lượng và chất lượng hệ thống đô thị tiếp tục phát triển, tỷ lệ đô thị hóa tăng từ khoảng 40% lên trên 45% vào cuối năm 2025.
Trong quá trình thực hiện, Bộ Xây dựng đã tổ chức thẩm định 35 đề án phân loại đô thị. Trong đó, Bộ đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định công nhận 4 đô thị loại I và 11 đô thị loại II; công nhận theo thẩm quyền 7 đô thị loại III và 20 đô thị loại IV. UBND cấp tỉnh đã công nhận trên 96 đô thị loại V.
Từ những thay đổi về pháp lý và thực tiễn quản lý, Bộ Xây dựng cho rằng việc chấm dứt thực hiện Kế hoạch phân loại đô thị toàn quốc giai đoạn 2021 - 2030 theo Quyết định 241/QĐ-TTg là cần thiết, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và phù hợp với yêu cầu phát triển hệ thống đô thị, nông thôn trong giai đoạn mới.
Việc này cũng tạo cơ sở đổi mới phương thức quản lý công tác phân loại đô thị trên phạm vi cả nước theo hướng số hóa, thống nhất và cập nhật thường xuyên, phù hợp với hệ thống quy hoạch và mô hình quản lý đô thị hiện hành.
