Sự kiện diễn ra trong bối cảnh hạ tầng viễn thông và công nghệ số của Việt Nam đang có những bước phát triển mạnh mẽ, tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi số quốc gia.
Theo các số liệu được công bố, Việt Nam đã xác định 11 nhóm công nghệ chiến lược với 35 sản phẩm trọng điểm, đồng thời hình thành 53 tổ chức khoa học công nghệ đạt trình độ khu vực và quốc tế cùng 6 khu công nghệ cao. Tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao tiệm cận mức 50%, trong khi kim ngạch xuất khẩu công nghệ số đạt hơn 45 tỷ USD, tăng 32,2%, góp phần đưa tổng quy mô toàn ngành lên 172 tỷ USD. Quy mô thương mại điện tử đạt khoảng 36 tỷ USD, gấp ba lần so với năm 2020, cho thấy tốc độ số hóa mạnh mẽ của nền kinh tế.
Trên bản đồ công nghệ toàn cầu, Việt Nam hiện xếp thứ 44/139 quốc gia về chỉ số đổi mới sáng tạo và đứng thứ 55 về hệ sinh thái khởi nghiệp. Tính đến cuối tháng 3/2026, hạ tầng số ghi nhận nhiều kết quả ấn tượng khi tỷ lệ phủ sóng 5G đạt 91,9% dân số với hơn 22,4 triệu thuê bao. Tốc độ Internet di động đứng thứ 14 thế giới, Internet cố định xếp thứ 9 và hạ tầng IPv6 đứng thứ 7 toàn cầu. Mạng cáp quang đã phủ tới 100% xã, phường và toàn bộ trường học trên cả nước, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế số và xã hội số.
Chia sẻ tại Hội thảo, ông Nguyễn Phong Nhã - Phó Cục trưởng Cục Viễn thông cho biết, sau giai đoạn tăng tốc triển khai trong năm 2025, số lượng trạm thu phát sóng 5G trên toàn quốc đã vượt 40.000 trạm. Các doanh nghiệp viễn thông lớn như Viettel, VNPT và MobiFone đã tận dụng hạ tầng 4G sẵn có để tích hợp công nghệ mới, giúp mở rộng nhanh vùng phủ. Tuy nhiên, theo ông, giai đoạn tiếp theo cần chuyển trọng tâm từ mở rộng sang khai thác hiệu quả các khoản đầu tư, nhằm biến hạ tầng thành động lực thực sự cho tăng trưởng kinh tế.
Với chủ đề “5G & Internet tốc độ cao thúc đẩy công nghiệp CNTT, AI cho tương lai”, Hội thảo tập trung thảo luận các vấn đề liên quan đến phát triển hạ tầng băng thông rộng, tối ưu hóa mạng di động, thương mại hóa 5G cũng như sự hội tụ giữa viễn thông, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn. Nội dung chương trình được chia thành các phiên chuyên sâu về 4G, 5G hướng tới 6G; trung tâm dữ liệu và dịch vụ đám mây; Internet tốc độ cao và IoT dành cho Chính phủ và doanh nghiệp, với sự tham gia của hơn 300 đại biểu.
Các chuyên gia nhận định, dù hạ tầng viễn thông Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kể, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở việc mở rộng vùng phủ mà ở khả năng khai thác hiệu quả. 5G không chỉ là công nghệ kết nối mà còn là nền tảng của hệ sinh thái số, nơi dữ liệu, điện toán và các ứng dụng thông minh được tích hợp để tạo ra giá trị mới. Nếu không giải quyết tốt bài toán này, lợi thế về hạ tầng sẽ khó chuyển hóa thành năng lực kinh tế thực.
Ở góc độ chiến lược, TS. Trần Đức Lai - Chủ tịch Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam cho rằng, hạ tầng viễn thông thế hệ mới đóng vai trò nền tảng cho toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng đặt ra nhiều thách thức như nhu cầu vốn đầu tư lớn, yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh mạng và thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao.
Bên cạnh đó, xu hướng hội tụ công nghệ đang diễn ra mạnh mẽ khi 5G kết hợp với điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và điện toán biên, tạo ra các hệ thống có độ trễ thấp và khả năng xử lý dữ liệu theo thời gian thực. Đây được xem là nền tảng để phát triển các ứng dụng trong công nghiệp, y tế, giao thông thông minh và nông nghiệp công nghệ cao.
Để duy trì đà tăng trưởng, Quốc hội đã phê duyệt ngân sách cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số năm 2026 ở mức 65.020 tỷ đồng, trong đó chi đầu tư phát triển chiếm 34.300 tỷ đồng. Nguồn lực này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ các chương trình chuyển đổi số quốc gia trong giai đoạn tới.
Về dài hạn, Việt Nam cũng đã bắt đầu nghiên cứu và chuẩn bị cho công nghệ 6G, dự kiến thử nghiệm vào khoảng năm 2028 theo xu hướng quốc tế. Việc chủ động tham gia sớm vào quá trình này được đánh giá là cần thiết để duy trì năng lực cạnh tranh và không bị tụt hậu trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Từ các thảo luận tại Hội thảo cho thấy, 5G đang mở ra cơ hội lớn cho phát triển kinh tế số, song giá trị thực của công nghệ này chỉ được khẳng định khi hạ tầng kết nối được chuyển hóa thành năng suất, dịch vụ và các mô hình kinh doanh mới. Đây chính là yếu tố quyết định liệu 5G có trở thành “bệ phóng” cho nền kinh tế số Việt Nam trong tương lai hay chỉ dừng lại ở một bước tiến về công nghệ.
