Chiều 28/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã chủ trì phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo sau khi kiện toàn theo Quyết định số 208-QĐ/TW của Bộ Chính trị.
Phiên họp được kết nối trực tuyến từ trụ sở Chính phủ tới các tỉnh, thành phố, với sự tham dự của Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang, các thành viên Ban Chỉ đạo, lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, cùng chuyên gia, nhà khoa học, đại diện trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.
Phiên họp tập trung đánh giá vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời xem xét kết quả thực hiện nhiệm vụ trong quý III/2026.
Khoa học, công nghệ phải đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng
Phát biểu khai mạc, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, phiên họp nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển đất nước, gắn với Nghị quyết số 57-NQ/TW và các kết luận chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về chuyển đổi số.
Theo Thủ tướng, mục tiêu lớn nhất là đánh giá cụ thể khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng góp như thế nào vào quá trình đổi mới mô hình phát triển, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số; từ đó xác định giải pháp để những lĩnh vực này tạo ra đóng góp thực chất, hiệu quả hơn.
Năm 2026 là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên. Sáu tháng đầu năm, GDP tăng 8,18%; để hoàn thành mục tiêu cả năm, sáu tháng cuối năm phải phấn đấu tăng khoảng 11,9%.
Thủ tướng nhấn mạnh: “Các động lực truyền thống (đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu) vẫn có vai trò quan trọng nhưng nếu tăng trưởng chỉ dựa vào vốn và lao động chi phí thấp không thể duy trì hai con số trong nhiều năm. Con đường bền vững là tăng năng suất, mà năng suất chỉ đến từ KHCN, ĐMST và CĐS. Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định: Đến năm 2030, quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP, đóng góp của TFP (năng suất nhân tố tổng hợp) vào tăng trưởng trên 55%. Vì vậy, KHCN, ĐMST, CĐS không còn là "động lực bổ trợ" mà phải trở thành "động lực chủ yếu, trực tiếp", đo đếm được bằng kết quả tăng trưởng, đặc biệt là đóng góp trực tiếp cho tăng năng suất, tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế”.
Sau 1 năm 9 tháng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, thể chế cơ bản được khơi thông, danh mục công nghệ chiến lược được phê duyệt, hạ tầng số, dữ liệu và dịch vụ công trực tuyến có bước tiến. Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ ra ba nghịch lý: kết quả thực tế chưa tương xứng với chủ trương, nguồn lực và quyết tâm chính trị; chưa tạo ra nhiều sản phẩm chiến lược cụ thể; chưa đóng góp rõ nét vào tăng trưởng, năng suất lao động và năng lực quản trị quốc gia.
Thủ tướng cho rằng điểm nghẽn lớn hiện nay không còn chủ yếu nằm ở nhận thức, chủ trương hay nguồn lực mà ở năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm đến cùng của từng cơ quan, đơn vị, nhất là người đứng đầu.
“Nói cách khác, chúng ta đã làm khá tốt phần "mở đường", nhưng phần "ra sản phẩm, ra doanh thu, ra tăng trưởng" còn chậm và chưa đáp ứng kỳ vọng, yêu cầu”, Thủ tướng nói.
Chuyển từ đo đầu vào sang đo kết quả
Thủ tướng yêu cầu chuyển mạnh từ “đo đầu vào” sang “đo đầu ra tăng trưởng”, không lấy số lượng văn bản, đề tài hay nền tảng làm thước đo chính mà phải đánh giá bằng năng suất lao động, doanh thu công nghệ số, giá trị gia tăng và mức đóng góp vào GDP, GRDP.
Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ mức đóng góp cho tăng trưởng, cơ quan chịu trách nhiệm, nguồn lực thực hiện và thời điểm có kết quả.
Cùng với đó, trọng tâm cần chuyển từ Chính phủ số sang kinh tế số, xã hội số; đánh giá khả năng thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhất là tỷ trọng kinh tế số trong GDP, số hóa các ngành sản xuất chủ lực, phát triển kinh tế dữ liệu và doanh nghiệp công nghệ số. Nhà nước cần phát huy vai trò của mua sắm công, đầu tư công như “thị trường đầu tiên”, đồng thời phổ cập kỹ năng số, phát triển giáo dục số, y tế số và thanh toán số gắn với bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Một yêu cầu khác là phân định rõ vai trò của từng chủ thể. Bộ quản lý ngành phải đóng vai trò “tư lệnh” chuỗi giá trị; địa phương lựa chọn sản phẩm dựa trên lợi thế thực tiễn; doanh nghiệp tham gia từ khâu đặt bài toán đến đưa sản phẩm ra thị trường; viện, trường nghiên cứu theo đặt hàng; Nhà nước kiến tạo thể chế, dữ liệu, hạ tầng và chấp nhận rủi ro có kiểm soát.
Thủ tướng yêu cầu sau phiên họp, từng bộ, ngành, địa phương phải xác định rõ việc cần làm ngay, sản phẩm, tiến độ, thời gian hoàn thành và lượng hóa mức đóng góp cho tăng trưởng.
Theo báo cáo tại phiên họp, trong năm 2026, Chính phủ đã trình Quốc hội một luật và ban hành 40 nghị định, 10 quyết định quy phạm pháp luật liên quan đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong 8 tháng, xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 101 tỷ USD, tăng 51,1%. 6 tháng đầu năm, có hơn 15 tỷ giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt, tăng 34,3% về số lượng.
Trong tổng số 2.011 nhiệm vụ triển khai theo các nghị quyết, chương trình và kết luận của Ban Chỉ đạo, đã hoàn thành 1.326 nhiệm vụ, tăng 98 nhiệm vụ so với quý II.
Lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã hoàn thiện danh mục 3.030 tiêu chuẩn phục vụ 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược; tỷ trọng giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao đạt khoảng 54,2%; có 2.647 công bố quốc tế trên Scopus. Các bộ, cơ quan đề xuất 38 nhiệm vụ giải quyết 11 bài toán công nghệ chiến lược, trong đó 28 nhiệm vụ đã được thẩm định và 14 nhiệm vụ được phê duyệt.
Trong chuyển đổi số, tám nhóm thông tin, giấy tờ đã được tích hợp trên VNeID; 8/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu và 69/104 cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã được đồng bộ về Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Những kết quả này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, cung cấp dịch vụ công và phát triển Chính phủ số.
Xử lý dứt điểm nhiệm vụ chậm, muộn
Kết luận phiên họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng ghi nhận những kết quả đạt được nhưng chỉ rõ vẫn còn nhiều nhiệm vụ quá hạn, trong đó có nhiệm vụ kéo dài chưa được khắc phục triệt để.
Việc tạo lập, kết nối và chia sẻ dữ liệu vẫn là điểm nghẽn; cắt giảm thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu còn hạn chế. Một số nơi vẫn yêu cầu người dân nộp hồ sơ giấy dù thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu. Việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn khó khăn, hệ thống phòng thí nghiệm chưa được đầu tư đồng bộ, trong khi nhiều nhiệm vụ khoa học, công nghệ tại địa phương chưa xuất phát đầy đủ từ nhu cầu thị trường và doanh nghiệp.
Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan khẩn trương hoàn thành dứt điểm 27 nhiệm vụ quá hạn, đồng thời rà soát toàn bộ nhiệm vụ được giao để không phát sinh nhiệm vụ quá hạn mới.
Về thể chế, Bộ Tư pháp được giao chủ trì rà soát, đề xuất phương án xử lý các vướng mắc, điểm nghẽn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, báo cáo Thủ tướng trước 15/10/2026. Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung các nghị định hướng dẫn Luật Khoa học và Công nghệ, trình Chính phủ trong tháng 10/2026.
Thủ tướng yêu cầu tập trung hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quan trọng, trong đó ưu tiên cơ sở dữ liệu ngành Giáo dục và Đào tạo, an sinh xã hội, cán bộ, công chức, viên chức và y tế, hoàn thành trước 30/11/2026. Các bộ, ngành, địa phương phải hoàn thiện khung kiến trúc số trước 29/1/2027; cơ bản hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai vào cuối năm 2027.
Đối với dịch vụ công trực tuyến và Đề án 06, nhiều nhiệm vụ được yêu cầu hoàn thành trong tháng 10/2026, gồm tích hợp học bạ, văn bằng, chứng chỉ trên VNeID, đồng bộ dữ liệu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, triển khai chữ ký số miễn phí trên VNeID và tích hợp 82 thủ tục hành chính thiết yếu trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Trong phát triển công nghệ chiến lược, Thủ tướng yêu cầu mỗi nhiệm vụ phải tạo ra giá trị và đóng góp thực chất cho tăng trưởng kinh tế - xã hội. Bộ Công Thương được giao xây dựng phương án thí điểm tạo đơn hàng đầu tiên cho sản phẩm công nghệ chiến lược, trình cấp có thẩm quyền trong quý II/2027.
Thủ tướng cũng yêu cầu tháo gỡ các điểm nghẽn trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đổi mới mô hình liên kết “3 Nhà” theo hướng doanh nghiệp chủ động đặt bài toán, viện, trường thực hiện nghiên cứu, Nhà nước kiến tạo và chia sẻ rủi ro.
Đối với nguồn lực, các bộ, cơ quan, địa phương phải tăng cường kỷ luật tài chính, hạn chế chuyển nguồn, điều chuyển vốn từ nơi giải ngân chậm sang nơi có khả năng giải ngân tốt. Cơ chế định giá, chuyển giao, góp vốn và sử dụng quyền sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm cũng được yêu cầu rà soát, tháo gỡ trong tháng 11/2026.
Thủ tướng đồng thời yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tổ chức các hội nghị chuyên đề về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn trực tiếp với phát triển kinh tế - xã hội; rà soát dư địa tăng trưởng của từng ngành, vùng, địa phương và chuỗi giá trị, xác định rõ những bài toán cần giải quyết, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và ưu tiên các doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt.
Thủ tướng đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục nỗ lực, quyết tâm và hành động quyết liệt hơn để hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đạt mục tiêu hai con số trong năm 2026.
